رَدِّمَظالِم بازگرداندن اموال و اداکردن دَینهایی که برعهده آدم میباشد. در احادیث شیعه، ردمظالم از شروط تایید توبه شمرده شدهاست. طبق فتوای فقیهان شیعه ردمظالم واجب آدرس مسجد توفیق مشهد میباشد.
در ردمظالم، اموال مجهولالمالک را می بایست با اذن مرجع تبعیت به نیازمندان صدقه اعطا کرد. در کتابهای دینی از ردمظالم در نصیبهای، خمس، دستور به پر اسم و رسم، احکام مَیّت، وصیت و غصب مشاجره رزرو مسجد توفیق مشهد گردیده است.
تعریف و تمجیدهای گوناگون
مراد از ردّمظالم، بازگرداندن و اداکردن اموال و دُیون میباشد؛[۱] ولی در مورد اینکه بازگرداندن چه اموال و دیونی مدنظر میباشد، نگرشهای مختلفی مطرح شماره مسجد توفیق مشهد گردیدهاست:
اسدالله شوشتری، از علمای قرن سیزدهم قمری، نوشته میباشد: مَظالِم عده مَظلِمَه، به معنای اموال و حقوقی میباشد که از بقیه افراد در اموال آدم یا این که برعهده وی باقیمانده میباشد؛ مانند مالی که از رویکرد غصب یا این که سرقت به دست آمده میباشد.[۲] براساس بعضا از آموزههای فقهی نیز، مظالم اعم از حقوق و دستمزد مالی و دیگر حقوق و دستمزد معنوی میباشد که بر ذمه آدم میباشد. [۳] ناصر مکارم شیرازی مظالم را اموال حرامی دانسته میباشد که نزد شخص میباشد و مالک آنان را مسجد طالقانی مشهد نمیشناسد.[۴]
بهگفته آقا محمدعلی بهبهانی فرزند وحید بهبهانی، مظالم به آن گروه از اموال و حقوق و دستمزد می گویند که با اموال بشر ترکیب گردیدهاست؛ ولی خیر مقدار آن مشخص میباشد، خیر صاحب و مالک آن.[۵] سید علی سیستانی مظالم را اموالی تعریفوتمجید نموده است که شخص بهظلم از سایر افراد گرفته یا این که از آنان ضایع نموده است؛ خواه مالک آن اموال معین باشد یا این که خیر.[۶]
از نگاه لطفالله صافی گلپایگانی، مراد از مظالم، اموالی میباشد که مقدار آن معین میباشد، البته صاحبش مشخص وجود ندارد.[۷]
منزلت در روایات و فقه
در احادیثِ شیعه، ردّ مظالم از وضعیت تایید توبه معرفی[۸] و شکاف آن، از گناهانی شمرده گردیده که موجب نازلشدن بلا میگردد.[۹] از رد مظالم در منابع حدیثی در قسمت دستور به دارای اسم و رسم[۱۰] و در کتابهای فقاهتی در قسمتهای احکام عصمت (احکام میت)،[۱۱] خمس،[۱۲] غصب، وصیت[۱۳] و فرمان به پر اسم و رسم[۱۴] حرف به دربین آمده میباشد.
حکم فقاهتی
فقیهان شیعه، ردّمظالم را مانند خمس و زکات، واجب میدانند.[۱۵] بعضی همانند محمداسحاق فیاض آن را واجب فوری دانستهاند؛[۱۶] ولی برخی دیگر زیرا امام خمینی، گفتهاند چنانچه که شخص نشانهای مرگ را در خویش ببیند، واجب میباشد بلافاصلهً ردّمظالم نماید.[۱۷]
طرز ردّمظالم
به فتوای مراجع تبعیت، درصورتی که مالی که از دیگرافراد برعهده ما میباشد، مجهولالمالک باشد یا این که مالکش در دسترس نباشد، می بایست با اذن قاضی شرع یا این که مرجع تاسی، آن فرآورده یا این که قیمتش (درصورتی که که اصل آن از دربین رفته میباشد) را به نیازمندان صدقه اعطا کرد.[۱۸] فتوای بعضی از مراجع تاسی زیرا صافی گلپایگانی این میباشد که صرفا به غیرسید پرداخت گردد.[۱۹]
فقیهان درباره حکم اینکه چنانچه بعد از آنکه کالا را صدقه دادیم، مالک آن پیدا شد، اختلافلحاظ داراهستند. سازه بر حیث امام خمینی، احتیاط واجب این میباشد که مقدار آن را به صاحبش برگردانیم؛ ولی طبق لحاظ بعضی دیگر زیرا آیتالله خویی، مورد نیاز وجود ندارد چیزی به مالک آن بدهیم.[۲۰]
سازه بر فتوای مراجع تاسی، در رد مظالم در صورتیکه مقدار جنس مشخص و معلوم نباشد، می بایست با صاحب و مالک آن مصالحه کنیم؛[۲۱] یعنی یکدیگر را راضی کنیم؛[۲۲] البته درصورتیکه صاحب و مالک کالا راضی نشد، بایستی فقط آن مقدار را که اعتقاد و باور داریم برعهده ما میباشد، به وی بدهیم.[۲۳] اما احتیاط مستحب آن میباشد که یه خرده بیشتر از آن، به وی پرداخت کنیم.[۲۴]
تکنگاری
«مصرف رد مظالم» به گویش فارسی از آقا محمدعلی بهبهانی
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی