ضَریحْ، بنا مشبّکی از طلا جواهرات، نقره، مس یا این که چوب و جز آن میباشد که بر روی قبر امام، امامزاده یا این که بزرگان مذهبی مینهند. از تاریخچه پیدایش بارگاه و تغییر آن به صورت کنونی اگاهی دقیقی در چنگ وجود ندارد؛ ولی بارگاه به معنای اتاقک و صندوق از قرن در آغاز قمری رایج بوده میباشد. ظاهراً پیشینه بارگاه به صورت کنونی (مشبک و از نقره و مس) به عصر صفویه آدرس مسجد توفیق مشهد برمیشود.
معنا
بارگاه واژهای عربی میباشد که در تمدنهای عرب به معنای قبر[۱] و سوراخ وسط قبر[۲] آمده میباشد؛ البته در اصطلاح فارسی اتاقک، صندوق و سازۀ فلزی یا این که چوبی مشبکی میباشد که بر قبر امام یا این که امامزادهای مینهند.[۳][۴] بارگاه به معنای رایج فارسی در لبنان با اسم شُبّاک به معنای محصوره فلزی یا این که چوبی مُشَبَّک و در مصر با اسم مَقصوره به معنای سَرا، حجره و منزل خرد متداول رزرو مسجد توفیق مشهد میباشد.[مستلزم منبع] [۵]
بارگاه، محیط یا این که اتاقکی مکعب مستطیل صورت میباشد که فضای باطن حرم را از دور و اطراف غیر وابسته نموده است. معمولاً بارگاهها چهار کناره داراهستند. البته بارگاه امام حسین(ع) و عسکریین ششکناره داراهستند. در ضلعهای بارگاه روزنههایی برای پرتاب کردن نذورات در حیث گرفته شماره مسجد توفیق مشهد گردیدهاست.[مستلزم منبع]
تاریخچه
از انگیزه و مجال پیدایش بارگاه در قرنهای اولیه و کیفیت تغییر تحول آن به صورت کنونی استحضار دقیقی در اختیار وجود ندارد، البته اعتقاد و باور مسلمان ها بر ضرورت رعایت احترام و تکریم بزرگان آیین علتای بوده میباشد تا بعداز درگذشت آنها، با ساخت بنای یادبود و نصب صندوق و آنگاه محجر و سپس بارگاه بر روی بقعه، آرامگاهها را به مزار تبدیل سازند.[مستلزم منبع] واژه و کلمه بارگاه در روایات شیعی نیز بهعمل رفته میباشد و گاه مراد از آن به عبارتی قبر میباشد تحت عنوان مثال مجلسی در بحارالانوار از مشارقالانوار حافظ رجب برسی نقل کرده که امام علی(ع) به حسنین خاطرنشان کرد هنگامی منرا بعد از مرگ در بارگاه نهادید مسجد طالقانی مشهد دو رکعت نماز بخوانید... [۶]
بارگاه به معنای اتاقک و صندوق از به عبارتی قرن در آغاز قمری رایج بوده میباشد؛ برای مثالً از نصب صندوق و ساختوساز سقف و بنایی خرد بر مدفن امام حسین(ع) تا سال ۶۵ قمری گزارشهایی وجود دارااست.[۷] همینطور هارون عباسی نزدیک به ۱۷۰ق بارگاه بقاع امام علی(ع) را با خشت سپید سازه نموده است؛[۸] ولی ظاهراً پیشینه بارگاه به صورت کنونی (مشبک و از نقره و مس) به زمان صفویه برمیشود.[مستلزم منبع] ابن بطوطه (۷۷۹-۷۰۳ق) در سفرنامه خویش از ضریحی چوبی بر مزار امام رضا(ع) حافظه مینماید که سطح آن را با صفحه ها نقره پوشانده بودند.[۹]
احکام
فقها از احکام مربوط به بارگاه درخصوصهایی زیرا پاکی حرف گفتهاند و بارگاه معصومان و امامزادگان را متشخص و نجس کردن و اهانت به آن را حرام دانستهاند.[۱۰][۱۱][یادداشت ۱] [۱۳] وهابیان با بدعت و بی دینی پنداشتن ساختن بارگاه، بارها بارگاههای بزرگان آئین را منهدم کردهاند؛ به عنوان مثال بارگاه ائمه بقیع در مدینه و بارگاه امام حسین را در ۱۲۱۶ق در کربلا غارت و ویران کردند.[۱۴] حسام السلطنه، در هجرت حج خویش به سال ۱۲۹۷ق از مشاهده بارگاه سبز چوبین بر مزار امامان بقیع حرف گفته میباشد[۱۵] که در حمله دومِ وهابیان به مدینه در ۱۳۴۴ق منهدم گردیدهاند.[۱۶]
بارگاهسازی
بارگاهسازی از سیرتکاملهای هنر و تلفیقی از نقاشی، خطاطی، خودکارزنی، منبتکاری، طلاکاری، فلزکاری... میباشد.[۱۷] معمولاً برای ایجاد کرد بارگاه، تیمی از فلزکاران (زرگران، خودکارزنان، مشبککاران، میناکاران) با هم همیاری مینمایند. بارگاهسازی از صنعت های دستی رایج در اصفهان بوده میباشد. ضمن خویش بارگاه، برای ایجاد کرد درهای اماکن متبرکه نیز از بارگاهسازی به کارگیری میشود.[۱۸]
در تشکیل داد بارگاه اسم بانی، تاریخ ایجاد کرد، اسم صاحب و مالک قبر و... درج میگردد. بارگاه از بدنه و اسکلت، پیکرههای سنگی، ردیفها، اساس ردیف، گوی ماسورهها، لچکیها، ترنجها، کتیبههای نقره، حاشیه ها پر رنگ کاری، کتیبههای طلامشبکهای طلایی، زِهْوارها، میخهای دکوری، گلدانها، نگارگریهای باطن بارگاه، پارچه روی سقف مزار و... تشکیل می شود.[۱۹]
ضَریحْ، بنا مشبّکی از طلا جواهرات، نقره، مس یا این که چوب و جز آن میباشد که بر روی قبر امام، امامزاده یا این که بزرگان مذهبی مینهند. از تاریخچه پیدایش بارگاه و تغییر آن به صورت کنونی اگاهی دقیقی در چنگ وجود ندارد؛ ولی بارگاه به معنای اتاقک و صندوق از قرن در آغاز قمری رایج بوده میباشد. ظاهراً پیشینه بارگاه به صورت کنونی (مشبک و از نقره و مس) به عصر صفویه آدرس مسجد توفیق مشهد برمیشود.
معنا
بارگاه واژهای عربی میباشد که در تمدنهای عرب به معنای قبر[۱] و سوراخ وسط قبر[۲] آمده میباشد؛ البته در اصطلاح فارسی اتاقک، صندوق و سازۀ فلزی یا این که چوبی مشبکی میباشد که بر قبر امام یا این که امامزادهای مینهند.[۳][۴] بارگاه به معنای رایج فارسی در لبنان با اسم شُبّاک به معنای محصوره فلزی یا این که چوبی مُشَبَّک و در مصر با اسم مَقصوره به معنای سَرا، حجره و منزل خرد متداول رزرو مسجد توفیق مشهد میباشد.[مستلزم منبع] [۵]
بارگاه، محیط یا این که اتاقکی مکعب مستطیل صورت میباشد که فضای باطن حرم را از دور و اطراف غیر وابسته نموده است. معمولاً بارگاهها چهار کناره داراهستند. البته بارگاه امام حسین(ع) و عسکریین ششکناره داراهستند. در ضلعهای بارگاه روزنههایی برای پرتاب کردن نذورات در حیث گرفته شماره مسجد توفیق مشهد گردیدهاست.[مستلزم منبع]
تاریخچه
از انگیزه و مجال پیدایش بارگاه در قرنهای اولیه و کیفیت تغییر تحول آن به صورت کنونی استحضار دقیقی در اختیار وجود ندارد، البته اعتقاد و باور مسلمان ها بر ضرورت رعایت احترام و تکریم بزرگان آیین علتای بوده میباشد تا بعداز درگذشت آنها، با ساخت بنای یادبود و نصب صندوق و آنگاه محجر و سپس بارگاه بر روی بقعه، آرامگاهها را به مزار تبدیل سازند.[مستلزم منبع] واژه و کلمه بارگاه در روایات شیعی نیز بهعمل رفته میباشد و گاه مراد از آن به عبارتی قبر میباشد تحت عنوان مثال مجلسی در بحارالانوار از مشارقالانوار حافظ رجب برسی نقل کرده که امام علی(ع) به حسنین خاطرنشان کرد هنگامی منرا بعد از مرگ در بارگاه نهادید مسجد طالقانی مشهد دو رکعت نماز بخوانید... [۶]
بارگاه به معنای اتاقک و صندوق از به عبارتی قرن در آغاز قمری رایج بوده میباشد؛ برای مثالً از نصب صندوق و ساختوساز سقف و بنایی خرد بر مدفن امام حسین(ع) تا سال ۶۵ قمری گزارشهایی وجود دارااست.[۷] همینطور هارون عباسی نزدیک به ۱۷۰ق بارگاه بقاع امام علی(ع) را با خشت سپید سازه نموده است؛[۸] ولی ظاهراً پیشینه بارگاه به صورت کنونی (مشبک و از نقره و مس) به زمان صفویه برمیشود.[مستلزم منبع] ابن بطوطه (۷۷۹-۷۰۳ق) در سفرنامه خویش از ضریحی چوبی بر مزار امام رضا(ع) حافظه مینماید که سطح آن را با صفحه ها نقره پوشانده بودند.[۹]
احکام
فقها از احکام مربوط به بارگاه درخصوصهایی زیرا پاکی حرف گفتهاند و بارگاه معصومان و امامزادگان را متشخص و نجس کردن و اهانت به آن را حرام دانستهاند.[۱۰][۱۱][یادداشت ۱] [۱۳] وهابیان با بدعت و بی دینی پنداشتن ساختن بارگاه، بارها بارگاههای بزرگان آئین را منهدم کردهاند؛ به عنوان مثال بارگاه ائمه بقیع در مدینه و بارگاه امام حسین را در ۱۲۱۶ق در کربلا غارت و ویران کردند.[۱۴] حسام السلطنه، در هجرت حج خویش به سال ۱۲۹۷ق از مشاهده بارگاه سبز چوبین بر مزار امامان بقیع حرف گفته میباشد[۱۵] که در حمله دومِ وهابیان به مدینه در ۱۳۴۴ق منهدم گردیدهاند.[۱۶]
بارگاهسازی
بارگاهسازی از سیرتکاملهای هنر و تلفیقی از نقاشی، خطاطی، خودکارزنی، منبتکاری، طلاکاری، فلزکاری... میباشد.[۱۷] معمولاً برای ایجاد کرد بارگاه، تیمی از فلزکاران (زرگران، خودکارزنان، مشبککاران، میناکاران) با هم همیاری مینمایند. بارگاهسازی از صنعت های دستی رایج در اصفهان بوده میباشد. ضمن خویش بارگاه، برای ایجاد کرد درهای اماکن متبرکه نیز از بارگاهسازی به کارگیری میشود.[۱۸]
در تشکیل داد بارگاه اسم بانی، تاریخ ایجاد کرد، اسم صاحب و مالک قبر و... درج میگردد. بارگاه از بدنه و اسکلت، پیکرههای سنگی، ردیفها، اساس ردیف، گوی ماسورهها، لچکیها، ترنجها، کتیبههای نقره، حاشیه ها پر رنگ کاری، کتیبههای طلامشبکهای طلایی، زِهْوارها، میخهای دکوری، گلدانها، نگارگریهای باطن بارگاه، پارچه روی سقف مزار و... تشکیل می شود.[۱۹]
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی