مرجع مقالات مسجد توفیق

از فرصت پیدایش شهر کاشان، بازار در محل تقاطع آدرس مسجد توفیق مشهد راههای تجاری یک کدام از مهمترین فضاهای همگانی شهر بوده و در عصر های متعدد شهرنشینی همگی شغل های تجاری و تولیدی را در خویش مکان داده بود. در زمان سلاجقه اساس شهر توسعه و گسترش می‌یابد، بعداز این زمان تا زمانه صفویه شهر و بازار جنبش خاصی نداشت.

در زمان صفویه و آنگاه نیز صرفا در ضلع شرقی شهر و در امتداد با توسعه بازار، تغییراتی در حجم شهر اتفاق افتاد. در زمان صفویه با دقت به قربت کاشان به اصفهان تحت عنوان رزرو مسجد توفیق مشهد پایتخت، روی همین اساس شرقی غربی، شهر و بازار بزرگ شد و دروازه بازار تا دروازه دولت و کنونی پیش رفت.

وقوع زمین‌لرزه شدید سال ۱۱۹۲ هجری قمری در کاشان اکثر قریب به رخداد بناهای شهر و بافت بازار تخریب شد. بافت کنونی بازار کاشان که دیگر آن شکوه و زیبایی پیشین در آن یافت نمیشود، نوسازی گردیده در زمانه قاجاریه میباشد. در طول سلطنت طولاني فتحلعی پاد شاه قاجار، در سود ثبات وضع و اوضاع سیاسی و بسط صنعت های محلی ساختمان های گرانقدر و دیدنی توجهی در امتداد بازار تعالی ساخته شد.

با اعتنا به سابق ترین کتیبه موجـود در گروه شماره مسجد توفیق مشهد بازار یعنی بیتی که بر درب چوبی تعالی سرای زغالیها بنا شده در بازار مسگرها کنده کاری گردیده، عمر این بازار به قرن ۹ هجری می رسـد.

امـا مـحـراب پر ارزش کاشی مسجد میرعماد بنا شده در اواسط ی بازار که در سال ۶۲۳ هجـري قمـري توسـط حـسـن بـن عربشاه تشکیل‌شده، حقیقتی دیگر را برای ما آشکار می سازد آن اینکه عمر مسجد طالقانی مشهد این بازار بـه قرن هفتم می‌رسد.

آرامگاه پاد شاه نعمت ولی آغاز به طور تک بنـا با آدرس مسجد توفیق مشهد گنبدی رفیع بر فراز فضایی چهار گوش باطن باغی گران قدر بوده که ابعاد بناهای دیگری به آن افزوده گردیده‌است.
از‌آنجا که پادشاه نعمت الله اما دلیل اساسی آوازه و آبادانی شهر ماهان بوده میباشد و نیز عـلاوه بر جایگاه عرفانی، شـاعر و ادیب نیز بوده میباشد، در زمانه متعدد بعداز درگذشت وی، بنای آرامگاه وی نیز به تیم افزوده گردیده.
سازه هم در حال حاضر واجد شش صحن میباشد هندسه حکم دهنده بر گروه به طور خطی و در امتداد مبنا قبله است.
کهن ترین قسمت سازه گنبدخانه آستانه میباشد که به سـال ۸۴۰ ه.ق به هزینه احمدشـاه بهمنی، از ارادتمندان او، تاسیس شـده میباشد.
سلسله مراتب رابطه ها فضایی از فضای شهری تا گنبدخانه موجب تولید شم معنویت در اشخاص میگردد.
حرم پاد شاه نعمت الله اما از هر دو سمت شرق و رزرو مسجد توفیق مشهد غرب دارنده ورودی است و از هر طرف که وارد شویم چهت نیل تحت عنوان گروه از دو صحن عبور میکنیم.
تمام دسته از ۳۲۹ طاق و چهار صحن و دو خزینه و دو کاروانسرا، یک آب انبار و یک باب منزل که مسکن متولی سازه میباشد تشکیل‌شده میباشد.
بخشهای دسته به ترتیب از غرب به شرق عبارت اند از؛ جلوخان و سردر، صحن محمدشاهی (حسینیه)، صحن پاد شاه عباسی (میرداماد)، هسته ی اساسی گروه (دربرگیرنده گنبدخانه و رواقهای پیرامون)، صحن وكيل الملکی و صحن اتابکی است.
آستانه پاد شاه نعمت الله ولی (ماهان) در راءس و در حصار چهار ایوان جای دارد به سیرتکامل ایی که تولید احساس مرکزیت را برای مخاطبان به وجود میاورد.
تراس نماینده قانونی الملکی، پادشاه عباسی شماره مسجد توفیق مشهد و اتابکی به انگیزه دارا بودن آبگینه و باغچه در راس ایوان روئت کرد اشخاص را به قسمتهای دیگر ایوان محصور کرده است.
ایوان اتابکی با دقت به اینکه هندسه مربع صورت و منظمی را دارااست ولی به انگیزه حجم بیشتر تراس و همینطور، بعدها باغچه ها نسبت به سایرین بزرگتر هست.
در‌این ایوان ، مشاهده کرد محدودتر و شفافیت فضایی کمتری نسبت به بقیه حیاطهای بقعه فرمانروا نعمت الله اما وجوددارد.
بایستی بدین نکته اشاره کرد که ایوان هایی که به حرم پاد شاه نعمت الله ولی مجاورت خیس هستنند مانند صحن فرمان روا عباسی و صحن وكيل الملكـی رابطه فضایی و تنـوع فضایی بالاتری نسبت مسجد طالقانی مشهد به حیاطهای دیگر آرامگاه دارا‌هستند به سیرتکامل ایی که، در پیاده سازی این صحنها همت گردیده است در مقابله بیشتری با حرم قرار گیرند تا به شاخص کردن حرم یاری دهد.

محوطه بیرونی امامزاده با اعتنا به وجود باغ ها دور و اطراف آن خلال فضای معنوی و زیارتی از فضا توریسم نیز شامل است. همینطور شایسته ترین جای برای تماشای مناظر شهر محسوب می شود و طبیعت کوهستانی باغشهر تاریخی نطنز را به صورت بازدید کنندگان می ‌كشاند. دامنه كوههای امامزاده رقیه خاتون از صبح تا غروب پذیرای خورشید میباشد. باد‌ملایم فرح قسمت صبحگاهی و شامگاهی با وزش دلنواز خویش، جان زائران و گردشگران را جدید می كند. نزدیک شهر نطنز با آزاد روش طهران-اصفهان و دور و بر سرسبز و کوهستانی امامزاده از دست اندرکاران جذب توریست میباشد.

امامزاده عبدالله نطنز
امامزاده عبدالله نطنز، یکی‌از اماکن مذهبی توریسم نطنز آدرس مسجد توفیق مشهد میباشد که در حوزه‌ باغستان قراردارد. اساسا نسب این امامزاده به حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می‌رسد. این ناحیه بسیار قشنگ به خیال برخورداری از باغ ها و درختان فراوان به باغستان آوازه یافته میباشد. حرم اين امامزاده نیز بر فراز تپه‌ای بلند، دربین انبوهی از درختان بلند بید و چنار و گلشن‌ های سبز و خرم قرار گرفته میباشد. ساختمان بلند تاریخی زمان سلجوقی نیز بر مداقه تاریخی آن رزرو مسجد توفیق مشهد افزوده میباشد.

باغشهر نطنز
نطنز شهری تاریخی و جالب میباشد. گنبدی فیروزه ای نیز بر فراز بلندی های این شهر مشاهده میشود. بقاع امامزاده عبدالله (ع) در کوی علیاء، در حیطه باغستان شهر نطنز واقع شد‌ه‌است. از قبلی های شماره مسجد توفیق مشهد به دور عموم این شهر از راز ارادت و احترام، این امامزاده را شاهزاده عبدالله نامیده اند.

معماری سازه
ساختمان امامزاده بنایی میباشد با عمر ۱۰۰۰ ساله که به گذر زمان نوسازی شده و گنبدی فیروزه ای رنگ و کاشیکاری گردیده روی بقاع جای دارد. مساحت صحن و محوطه زیبای امامزاده به ۵۰۰۰۰ متر می‌رسد که به جهت داشتن فضایی فرحبخش و قشنگ موجب استقبال زائرین شهر و شهرستان جای دارد. مساحت تحت بنای بقاع امامزاده مسجد طالقانی مشهد عبدالله (علیه السلام) به حدود ۱۰۰ متر مربع میرسد. درون حرم و مقبره ضریحی فلزی در بعدها ۲/۵× ۱/۵ روی سنگ مزار امامزاده جای دارد. حرم فوق فاقد تزئینات میباشد.

این موزه قبل از آنکه در گلشن پهلوان پور باشد آدرس مسجد توفیق مشهد در یکی گرمابه‌ های تاریخی شهر مهریز با اسم گرمابه استهریج برپا بود و آن گاه به‌این جای منتقل شد.
در این شرکت بیش از۴۰۰ تاثیر مشتمل بر اشکال ابزارآلات مشاغل مستقر، ظروف پخت طعام، کتیبه‌ های سابق، پوشاک سنتی و هر آنچه که بیان کنده فرهنگ وتمدن عموم این دیار میباشد را می اقتدار روئت کرد.
نظام آب و کاشت
این گلشن به جهت سرازیر بودن آب از رزرو مسجد توفیق مشهد باطن آن از قبلی دارنده جاذبه خاصی بوده میباشد.
این آب از قنات معروف به “حسن‌ آباد” سرچشمه میگیرد و به‌ جز گلشن پهلوان پور، به‌ طور بدون واسطه از هیچ یک از گلشن‌ های ناحیه عبور نمی‌ نماید.
آب این قنات درختان چناری را که در کناره آن روییده‌ اند، سیراب می‌ نماید.
همینطور ضمن قنات ذکرشده، این گلشن شماره مسجد توفیق مشهد از روش دو حرفه آب دیگر به اسم قنات پاد شاه‌ حسینی و قنات مزویر آباد آبیاری می گردد.
گلشن دارنده ۱۶ حقابه میباشد. در اصطلاح محلی یزد سهمیه آب، حقابه نامیده میگردد. فرصت هر حقابه در بین ۱۰ الی ۱۱ دقیقه میباشد که به آن سبو نیز گفته مسجد طالقانی مشهد می گردد.

مقبره هفت دختران طهران ، در خیابان شهید مصطفی آدرس مسجد توفیق مشهد خمینی، همسایه کوچه شهید درویش نوری مکان گرفته میباشد.سازه با اندکی چرخش نسبت به مبنا شمالی ـ جنوبی متوجه جهت قبله میباشد.تاریخ اولیه سازه حدود قرن دوم هجری و تاریخ تجدید بنا ۱۳۵۱ هـ ش است.زیارتگاه در قبلی، مقبره به مساحت چهل متر مربع و به پلاک ۱۲۵۸ در قسمت خیر طهران قرار داشت و استارت کوچه هفت دختران، کوچه رضا قلی خان و انجامش، خیابان سیروس بود ( بلاغی، صص ۱۵ـ ۱۶)

کتیبه های بقاع هفت دختران طهران
روی کتیبه ای در جداره روبه روی بقاع تاریخ ۱۳۳۵ هـ ش مندرج میباشد. منزل همسایه ضلع شمالی مقبره نیز سابق اند و بیش تر از هفتاد سال عمر داراست. بیشتر ابنیه فضا مسکونی و دیرین میباشد رزرو مسجد توفیق مشهد و ارکان و فضاهای گران بها بخش اعظمی، از نگاه معماری، در آن ها مشاهده می شود. هرچند دخل و تصریفات، ضایع کردن ها و تجدید بنا های بسیار موجب تغییر و تحول بافت دیرین محل گردیده است.
از تاریخ ایجاد کرد بنای نخستین مقبره حدود هزار و دویست سال می گذرد. تا پیش از سال ۱۳۵۱هـ ش بقاع هفت دختران تنها یک زیرزمین بود. در سال ۱۳۵۱ هـ ش، حرم مرمت میشود؛ چنان شماره مسجد توفیق مشهد که در کتیبه ای در نمای مهم حرم آمده میباشد: در سال ۱۳۵۱هـ ش/ ۱۳۹۳هـ ق به تلاش و اهتمام مرحوم حاج سید مصطفی نجات، و تصدی دکتر معالج امتحان، نائب رئیس در آغاز وزیر و سرپرست اوقاف، سازه شکل اتمام پذیرفته میباشد. همان گونه که بدیهی میباشد درین کتیبه اشاره نشده که در تاریخ نام برده کدام بخش سازه ساخته یا این که نوسازی شد‌ه‌است. البته با اعتنا به ظواهر و بنا سازه به حیث می‌رسد که در‌این تاریخ، بنای دیرین ویران و بنای فعلی مسجد طالقانی مشهد به مکان آن تاسیس شده است.

رنگ از نشر فروغ نتیجه ها میشود و نمایانگر کثرتی آدرس مسجد توفیق مشهد میباشد که ارتباطی ذاتی با وحدت دارااست . از بینش اندیشمندان هنر اسلامی ، رنگ سپید نشانه وجود مطلق میباشد که خویش، سرمنشأ هستی به حساب میآید و رنگ سیاه که پوشش منزل کعبه میباشد نشانه مهم تبارک و فراوجودی میباشد که منزل کعبه با آن رابطه دارااست. رنگ های آبی رنگ، فیروزه ای و طلایی در نقاشی اسلامی و اهل ایران، جلوه هایی از معانی باطنی سرازیر در بطن رنگ هایند.

التفات و منزلت رنگ در معماری اسلامی گزینه دقت بی نقص قرار گرفته میباشد مانند:

سبز رنگی میباشد اواسط و معتدل. سبز، رنگ رزرو مسجد توفیق مشهد ژرف اندیشی، اندیشه، ادب و متانت خردمندانه میباشد. یکی اصیل ترین رنگ های کاشی در هنر اسلامی کاشی فیروزه ای میباشد، همینطور آبی رنگ لاجوردی هسته تمثیل مراقبه و مشاهده میباشد. آبی رنگ جنبش دورانی دورنگرا داراست و به همین عامل دربین صورت های هندسی با دایره موافق و هماهنگ میباشد. به همین استدلال آبی‌رنگ و سبز بیشتراز رنگ های دیگر در گنبد مسجد مستعمل میباشد.

مواد تولید کننده گنبد چیست
او‌لین گنبد های خاورمیانه با خشت گلی و عاقبت با خشت و سنگ پخته تشکیل‌شده اند. اشکال چوبی آن به جهت ماهیت نسبتاً مدل و انعطاف پذیر مواد قابلیت دهانه گسترده را داشتند و طرز معمولی کلیساهای گنبدی تا قرن 7 بود، اگرچه بیشتر گنبدها با مواد معدود انعطاف دیگر تشکیل‌شده اند. گنبدهای چوبی با استعمال از سقف از قبیل مس شماره مسجد توفیق مشهد یا این که ورق سرب در قبال هوا مراقبت می شدند. گونه های سنگ تراش خورده گران خیس و هیچ وقت به اندازه تبارک نبودند و از چوب برای دهانه های گرانقدر که در آن خشت وجود نداشت استعمال می‌شد.

مصالح ساختمانی نو قرن نوزدهم و شعور عالی نیروهای باطن بنا ها از قرن 20 زمان های جدیدی را پیش روی شما قرار بخشید. تیرهای آهن و فولاد ، کابل های فولادی و بتن پیش تنیده، نیاز به توکل گاه فرنگی را از فی مابین می‌برد و گنبدهای بسیار نازک تری را قوی می سازد. در حالی که گنبدهای سنگ تراشی قبل نسبت شعاع به ضخامت 50 داشتند، این نسبت برای نوع امروزی میتواند بیشتراز 800 باشد. وزن معدود آنان خیر صرفا دهانه های بسیار بیشتری را مجاز می‌کرد، بلکه قابلیت و امکان مسجد طالقانی مشهد ساخت و ساز گونه های متحرک گرانقدر را نیز آماده می‌کرد.

پوشش آخری گنبد مسجد
گنبد مسجد از آنجایی که دائما در معرض دست اندرکاران جویبار قراردارد نیاز میباشد که پوشش قابل قبولی داشته باشد. خرید کاشی گنبد یا این که به عبارتی به اصطلاح نره گنبد مسجد شایسته ترین مورد میباشد.

شبستان در معماری مسجد
شبستان یا این که قسمت سرپوشیده مسجد که در آن آدرس مسجد توفیق مشهد نماز گزارده میشود ، اندام مهم تمامی مسجدهاست که معمولا دارنده دو قسمت زنانه و مردانه میباشد . این دو قسمت در مسجدها به انواع مختلفی از یکدیگر تفکیک می‌شوند ؛ گاه به طور شبستان ویژه زنانه در طبقه بالا ( بصورت نیم طبقه یا این که کمر پوش ) پیش گویی می گردد و گاه با پرده یا این که هرگونه پارتیشن در تراز شبستان از فضای مردانه تفکیک میگردد.

این شبستان غالبا با میانسرا ( ایوان ) یاور رزرو مسجد توفیق مشهد می گردد البته در عین درحال حاضر مسجدهایی نیز وجود دارا هستند که میانسرا ندارند مثل مسجد ایاسوفی ، مسجد کبود و مسجد روحانی لطف الله.

محراب در معماری مسجد
محراب یعنی تورفتگی در دیوار رو به قبله که غالبا با تزیینات فراوان یار و همدم میباشد. رایج ترین دلیلی که برای وجودش اقامه گردیده این میباشد که جهت برگزاری صفوف نماز را معین می نماید. برخی نویسندگان توجیه دیگری را ارائه کردند که محراب ، خصوصیت شاهانه ای بود که به ساختمان مساجد وارد شد، تا مقام خلیفه یا این شماره مسجد توفیق مشهد که نماینده او‌را در مسجد متمایز نماید.

دیدگاهی که گرابار درباره پیدایش آن ارائه می نماید. این میباشد که محراب معنایی نمادین داراست و پیدایی آن با مقصود یاد آوری حضور فرستاده تحت عنوان او‌لین امام مسلمین میباشد. زیرا اول محراب در مسجد اموی مسجد طالقانی مشهد مدینه ساخته شد.

در روش رازی ساختمان های با کارکرد های آدرس مسجد توفیق مشهد متفاوت پدید آمدند، مانند آرامگاهای برجی.
در این راه برخی مسجدهای داری شبستان ستوندار، به چهار ایوانی تبدیل شد. (حیاط یکی فضاهای بود که قبل از اسلام در معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران درست شده بود و در‌این عصر دوباره بکار دریافت شد)
ایجاد کرد تاق و گنبد بسیار بسط می نماید.
اشکال نگاره با خطوط شکسته و بدون واسطه که بیشتر با خشت فعالیت گردیده‌است.، درین عصر یافت میشود.
سیرتکامل گچ بری در طرز رازی با رزرو مسجد توفیق مشهد نغزکاری بسیار بکار رفته میباشد.
بناهای بجای باقیمانده از مدل رازی:
بقاع امیر اسماعیل سامانی، گنبد قابوس، ساختمان بلند های خرقان، مسج جامع اصفهان، رباط شرف، مسجد جامع زواره، مسجد جامع اردستان، گنبد سرخه مراغه مثال هایی از معماری سنتی کشور‌ایران درین مدل می باشند.

مدل معماری آذری

مدل آذري از مجال ايخانان مغول، استارت گردیده و تا مجال صفويه ادامه مييابد . مدل آذري داراي دو عصر میباشد: عصر در آغاز از فرصت هولاگـو و پايتخت شدن مراغه و عصر دوم آن از فرصت تيمور و پايتختي سمرقند استارت مي خواهد شد . در زمان دوم كه معماران بزرگـي چـون قـوم الـدين شيرازي و پسرش غياث الدين و زين العابدين شيرازي ، در خراسان تبارک بكار گمارده شدند
خصوصیت معماری مدل آذری:
منفعت گیری بیشتر از هندسه در پیاده سازی معماری سنتی اهل ایران
ساختمان هایی با اندازه های بسیار گرانقدر شماره مسجد توفیق مشهد ساخته شد که در نحوه قبل مانند نداشت، همانند گنبد سلطانیه
در طرز رازی، آجرکاری نما هم پا با محکم کاری ایفا میشد ولی در طرز آذری، در آغاز ساختمان با آجر یا این که خشت و سنگ سوای نما محکم کاری، بعد از آن نماسازی به آن افزوده می گردیده است. (در واقع نماسازی از خویش سازه جداگانه بوده میباشد)
به‌تدریج از کاربرد خشت کاسته و مکان آن را کاشی (سفال لعابدار) گرفت.
بکار به دست آوردن از کاشی تراش یا این که مُعرق و کاشی هفت رنگ
بناهای بجای باقی‌مانده از مدل آذری:
حرم سلطانیه، مسجد علیشاه تبریز، مسجد مسجد طالقانی مشهد جامع ورامین، مسجد جامع یزد، خانقاه روضه خوان عبدالصمد نطنز، مسجد گوهر بشاش، مسجد غیاثیه خرگرد، مسجد میرچخماق، مسجد بی بی خانم سمرقند، گور امیر سمرقند، مسجد کبود تبریز

انگیزه فلسفی اینکه محراب برخی مساجد زیر خیس آدرس مسجد توفیق مشهد از بخش های دیگر مسجد میباشد اینست که امام جماعت عظمت پروردگار را از خاطر نزاع و مغرور نشود و نسبت به دیگر نمازگزاران شم برتری و بزرگی نداشته باشد
محراب مسجد یا این که نمازگاه پیشوا، طاق‌ نمایی میباشد که جهت قبله را در مسجد نماد می دهد، که پیشوای شرعی یا این که پیش‌نماز در اثنای نماز گزاردن در آن می‌ایستد. در مسجدها در اواسط قبله مسجد جای دارد. به نحوی که با ایستادن امام یا این که پیش نماز رشد به سمت قبله باشد و نماز بگذارد. طریق قرار به چنگ آوردن آنان، جهت قبله رزرو مسجد توفیق مشهد را در باطن مسجد معین می‌نماید.

وجود محراب در تمامی مساجد موردنیاز وجود ندارد. در مسجدی که بطور درست جهت قبله معلوم باشد، وجودش ضرورتی ندارد. نقشه‌ های این عنصر معماری ریشه در آئین مهر دارااست، مضمون‌ و ریشه صحیح قانع‌ کننده‌ ای در لهجه عربی ندارد. می گویند یعنی محل نبرد (حرب) ولی محراب مکان نزاع وجود ندارد. ریشه این کلمه را پزشک معالج محمد مقدم مدرس دانش گاه ادبیات پر‌نور کرد.

آب، آو و آوه در معنای ساختمان، منزل شماره مسجد توفیق مشهد و امثال آن میباشد. سردابه یعنی منزل سرد، خزینه یعنی منزل گرم، محراب یعنی منزل مهر. اولیه گونه های آن هم وابسته به آئین مهر میباشد. در آن مجال به صورت گنبد ساخته می‌شدند و در دو طرف آن نمادهای طلوع و غروب وجود داشت. طرح آن در کشور‌ایران به صورت‌ های گوناگون بافته می گردد. دور و اطراف و باطن محراب را به صدها روش تروتمیز‌ اند. البته کناره‌ های آن، چنانچه هراتی یا این که دوستکامی باشد، با محراب و دین مهر رابطه داراست.

در تعداد متعددی از طرح های آن از خط، (ادعیه، اسم‌های خداوند و سوره‌های قرآن) به کارگیری می گردد. حتی مثال‌های عصر صفوی در این زمینه دیدنی وجود ندارد. خیر خط زیباست خیر طرح متناسب، به‌ طوری‌ که در‌صورتی‌که بناست بافت آن‌ ها تجدید یا این که مشابه آن نقشه‌ ها پیاده سازی خواهد شد، تجدید حیث اصلی مسجد طالقانی مشهد مایحتاج داراست.

هنر کاشی کاری معقلی را می قدرت تکمیل کننده امور آدرس مسجد توفیق مشهد و تزییناتی دانست که در گونه های نما سازیها و پوشش های فرنگی و داخلی به شغل گرفته می‌شود . از قرن چهارم و پنجم هجری برای خوشگل سازی و نما سازی ساختمانها ، از طریق تزیینات آجری بدور درج چینی بناها به کار گیری می گردیده‌است.

به کار گیری از هنر معقلی سازی که در اصل برای تزیینات نما چه در قسمتهای فرنگی و چه در بخشهای داخلی بناها به عمل می رود ، بعداز پیدایش هنرهای معرق و کاشی هفت رنگ در طی تیموریان عمومیت یافته میباشد . سابق ترین اشکال معقلی تا چندین روز قبل در بنای مسجد جامع گوهرشاد مشهد که مثلا اثر ها آن زمان میباشد ، وجود داشته رزرو مسجد توفیق مشهد و اخیرا نوسازی شد‌ه‌است

گره چینی :
در اکثری از بناهای اسلامی به ویژه در مساجد یکی تزیینات پر کاربرد ، نقوش هندسی موسوم به گره چینی میباشد که به اشكال ستارگان و خورشید بیشتر اعتنا داشته و خلال جنبه نورانیت و زیبایی آنان از زینت ستارگان تحت عنوان یکی‌از علامت های آشکار آفریدگار خاطر گردیده است.

در قرآن واژه و کلمه شمس که از نشانه‌ها پروردگار میباشد ۳۳ توشه تکرار گردیده‌است . در نقش های گره چه بر کاشی کاری ، چه منبت کاری و چه مقرنس و کاربندی کلیه نقوش عاقبت به شمسه شماره مسجد توفیق مشهد منتهی می گردند. نصیب عمده یک مسجد محراب آن میباشد و مقرنس یک تزئین پر رنگ برای یک محراب میباشد که ترکیبی از تمامی زیبایی ، شکوه و سر و سر میباشد.

گچبری:
گچبری در معماری مسجد اسلامی معمولا مسجد طالقانی مشهد تحت عنوان یک هنر سنتی استعمال می گردیده است. تزیینات گچبری در معماری مسجد جامع عتیق در شیراز ، مسجد جامع نائین ، بقعه دوازده امام در یزد ، منزل سبزپوشان در نیشاپور به قرن سوم و چهارم هجری برمی خواهد شد. گچبری مسجد جامع اصفهان را می شود به تیتر یکی‌از مثال های شاهکار گچبری مسجدی اسم موفقیت.