مرجع مقالات مسجد توفیق

همان گونه که از معماری کاخ پیداست، نگارگری آدرس مسجد توفیق مشهد های باطن سالن ها و اتاق های شمالی و جنوبی، از چندین مدل متعدد سرمشق گرفته اند.
پیاده سازی برخی از نقوش کاخ چهل‌ ردیف با بررسی شاهانی مثل فرمان روا عباس اولیه و دوم انجام یافته میباشد. قسمت های دیگر از نقوش دیوار ها، مبنی بر سیاق نقوش اروپایی ها پیاده سازی گردیده‌است.
تالار منحصربه‌فرد میهمانان در کاخ چهل ردیف با طرح ها و نقوش طلایی و بسیار خوشگل از شاهکارهای نقاشان زمانه صفوی میباشد.
اما بعضی از طرح های کشیده گردیده روی دیوارهای کاخ بوسیله نقاشان ایتالیایی و اروپایی انجام یافته میباشد.
نگارگری های رزرو مسجد توفیق مشهد سالن مرکزی کاخ چهل ردیف در زمانه قاجاریه نگارگری گردیده اند که علامت دهنده ی پذیرایی فرمانروا عباس نخستین و دوم از شاهان و سفرای ارمنستان و همایون هندی و پیکار فرمانروا اسماعیل با ازبکان میباشد.
در دو طرف تالار مرکزی کاخ نگارگری سفرای اروپایی را دو تا از نقاشان هلندی به اسم های آنژل و لو فعالیت نگارگری کرده اند و در وضعیت کلی نقوش و اشکال طرح های گوناگون روی دیوارهای تالارها به نوعی یک اتفاق افتاد از آن مجال را نماد میدهد.

کاخ چهل ردیف در زمان فرمان روا عباس یکم تاسیس آن شروع شد و در میانه آن عمارتی درست شده بود.
پاد شاه عباس نخستین، کوشکی بین گلشن سازه بنیان که‌این کوشک هسته نخستین کاخ را ایجاد کرد که سالن میانی کاخ چهل ردیف و غرفه‌ های چهار کناره آن را در بر می گرفت.

در سلطنت سلطان عباس دوم، ساختمان شماره مسجد توفیق مشهد کامل شدن شد و در ساختمان جان دار مرکزی، تغییرات کلی داده گردیده‌ میباشد. سالن آینه، سالن ۱۸ ردیف، دو اتاق گرانقدر شمالی و جنوبی سالن آینه، حیاط های طرفین تالار پادشاهی و آبگینه گرانقدر مقابل سالن با کل تزئینات نگارگری و آئینه کاری و کاشی کاری سنتی دیوارها و سقف ها افزوده گردیده‌ میباشد.

گلشن کاخ چهل‌ ردیف اصفهان در سال 1310 با شماره 108 تحت عنوان گنجینه‌ ای از تاریخ، هنر و فرهنگ وتمدن کشور ایران در فهرست ارثیه ملی کشورمان قرار مسجد طالقانی مشهد گرفت و در سال 2011 میلادی با شماره 1372 تحت عنوان بخشی از به جا مانده جهانی سازمان یونسکو شناخته شد.

مسجد ملک کرمان پیشینه ای حدود یک هزار سال آدرس مسجد توفیق مشهد داراست و او‌لین مسجد جامع شهر کرمان و از مساجد زیبای جمهوری اسلامی ایران میباشد که تا روزگار آل مظفـرو احـداث “مسجد جامع مظفـری”، بـه عـنـوان هسته ی مرکزی اجتماعات کرمان شناخته شـده بـود در قبلی های به دور جز جامعه ها شهر بوده و تزیینات متفاوتی از عصر های متعدد تاریخی را در خویش مکان داده میباشد.
تاریخچه مسجد ملک (مسجد امام کرمان)
مسجد ملک کرمان، وسیع ترین و کهن ترین مسجد کرمان اسـت کـه احـداث آن در عهـد ملک تورانشاه از حکام سلاجقه کرمان در سالهای ۴۷۷ الی ۴۹۰ هجری صـورت رزرو مسجد توفیق مشهد گرفته میباشد.

این مسجد از حیث مساحت و مدل ساختمان ، دارنده ۱۱۰ متر طـول و ۸۰ متـر پهنا میباشد.
گرانقدر ترین ایـوان آن در ضلع غربی و سایر در شمال و جنـوب و شـرق مسجـد قـرار دارااست.
ساختمان بلند سلجوقی آجری نیز در همیـن مـحـدوده واقع گردیده است که در ضلع شمال شرقی مسجد ملک کرمان قرار گرفته میباشد.
در دیگر ضلع های مسجد نیز شبستان شماره مسجد توفیق مشهد هایی وجود دارااست که پر اسم و رسم ترین آن شبستان امام حسن (ع) واقع میباشد.
در ضلع غربی، سه درب ورودی وجود داراست.
سردر جنوب غربی آن او‌لین ورودی مسجد امام کرمان بوده میباشد و بعد ها با دخل و تصرفاتی که در ادوار متفاوت در بنای مسجد انجام شده و به خصوص با تاسیس خیابان مسجدملک درهای شمالی و شرقی نیز گشوده شد‌ه‌است.
در قبلی قناتی به اسم مستوره (منسوب به دختر ملک توران سلطان یکم) وجود داشته که آب قنات از طـريـق فـواره ای به صحن مسجد ملک کرمان منتقل می گردیده مسجد طالقانی مشهد است.

مزار و مسجد قطب الدین حیدر در شهر تربت حیدریه آدرس مسجد توفیق مشهد در استان خراسان رضوی جای دارد. قطب الدین فقط فرزند ابوبکر فرزند سلطانشاه سالوری از شاهزادگان ازبک و از تبار خاقان شکاف بوده میباشد.
مزار و مسجد قطب الدین حیدر را در سال 958 هجری خورشیدی تاسیس شده است. عمر این سازه به عصر تیموریان می رسد. بیشتر حکم دهنده‌ها به معماری خاص این سازه دقت ویژه‌ای می‌کردند و فعلا یکی‌از بناهای فاخر آرامگاهی کشور ایران میباشد. در عصر صفویه و در سال 993 هجری خورشیدی پادشاه محمود تربتی امر کرد تا آرامگاه را تجدید بنا نمایند. به همین خیال و خاطر می شود سبکی از معماری صفویه را هم درین سازه روءیت کرد. مزار قطب الدین حیدر را در سال 1310 در رزرو مسجد توفیق مشهد لیست اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران تصویب کردند.
مزار و مسجد قطب الدین حیدر مشمول آرامگاه قطب‌الدین حیدر و ایوانی از مسجد جامع قدیم میباشد.
بقاع قطب‌الدین بین محوطه پایین گنبد قرار گرفته و بارگاه چوبی آن دارنده تاریخ ۹۸۷ هجری قمری میباشد و در امتداد فضای ورودی آن نیز محرابی درنظرگرفته شده میباشد.
بنای جان دار در یک‌سری عصر تاریخی آیتم دقت قرار گرفته میباشد به گونه ای که محور آرامگاه به احتمال زیاد در زمان تیموری با گنبد دو قالب گسسته پایدار بر تاق نماهای شانزده گانه ساخت گردیده ست.
در عصر صفویه در سال ۱۰۲۳ هجری قمری به کوشش خواجه پاد شاه محمود تربتی نیز تغییراتی در معماری آن انجام شده میباشد.
در ضلع غربی آرامگاه حیاط مسجد جامع قدیم جلب لحاظ می‌نماید.
بنای مسجد جامع آجری میباشد و تاریخ بنای آن که بر سنگ سیاه و لوح مانندحک گردیده علامت دهنده سال ۱۰۴۵ هجری قمری میباشد و بانی ایجاد کرد مسجد نیز خواجه عبدالله فرزند درویش شماره مسجد توفیق مشهد علی تربتی مذکور میباشد.
مشمول ايواني مرتفع, ورودي و محوطه زير گنبد میباشد اين مزار كه اساسا از بناهاي زمان تيموري میباشد با گنبد دو جداره استقرار بر طاق نماهاي شانزده گانه ايجاد شد‌ه‌است.
در عصر صفويه در طول فرمان روا عباسي در سال 1023 هجري به کوشش خواجه فرمانروا محمود تربتي حاكم تربت با مصالح سنگ و گچ و بسيار مستحكم تجدید بنا و بازسازي گردیده‌است.
پوشش زيرين سقف مزار و مسجد قطب الدین حیدر در فضاي داخلي مزين به تقوشي هندسي بسيار ممتاز داراست به خط كوفي لا اله الا الله و محمد فرستاده الله و اسامي تعدادي از عرفا مسجد طالقانی مشهد حكاكي گرديده میباشد.

آرامگاه در جمهوری اسلامی ایران سهم قابل توجهی آدرس مسجد توفیق مشهد در تاریخ معماری جمهوری اسلامی ایران داراست و نظارت یک آرامگاه دارای شهرت در کشور‌ایران از جنبه های مختلفی زیرا تاریخی، اجتماعی، مذهبی، معماری و هنری شایان توجه میباشد.

از آرامگاه در تمدن فارسی عمید، به عنوان مکان آرمیدن، محل آسایش، محل اسکان، گور، مزار و بقعه و محل دفن حافظه گردیده است. مجموعاَ آرامگاه، بنایی میباشد که تنی از شخصیت های مذهبی یا این که غیر مذهبی در آن مدفون اند.

آرامگاه مذهبی، محل دفن امامزاده، مصلح یا این که البته از اولیاء خداست که بدل به زیارتگاهی همگانی شد‌ه‌است. فی مابین تمامی ابنیه مذهبی، مقابر و امامزادگان از مهم‌ترین رزرو مسجد توفیق مشهد بناهای مرز و بوم به شمار می‌روند.

بعداز عصر ساسانی و در اولِ ورود اسلام به کشور ایران نمی قدرت تشکیل داد تاثیر خاصی از آرامگاه در کشور ایران رویت کرد و حتی فراتر از آن، بیشتر مراسم یادبود و تشییع جنازه نیز از جانب مسلمانها مذموم شمرده می‌شد و تکریم قبور و برپایی مراسم در مجاورت آنان از عادات ناپسند یهود و مسیحیت برشمرده می‌شد. ولی در به عبارتی اثناء، با برهان در جانبداری ماندن مزار سرداران جنگی از باد و باران، تاسیس سایبان روا شد و بعد از مدتی نیز مزار اصحاب فرستاده(ص) نیز شاخص های چادری و چوبی شناخته شدند که به قبور ساسانی دارای شهرت شدند.

بیان کننده آرامگاه معنایی نمادین شماره مسجد توفیق مشهد دارااست یعنی جایی که روح از گرفتاری های مادی بیرون شـده بـه وقار می‌رسد. آرامگاه های کشور‌ایران، بعداز مساجد متداولترین نوع بنای همگانی در معماری اهل ایران میباشد. در مجموع آرامگاه دارای اسم و رسم به بنایی گفته می‌گردد که یک یا این که چندین شخصیت مذهبی یا این که سیاسی در آن دفن گردیده باشد.

این نوع بناها را به دو مجموعه، بقاع های مذهبی (زیارتی) و مقبـره هـای غیـر مذهبی می اقتدار تقیسم کرد. بقاع های مذهبی در بیشتر شهرها و روستاها به امامزاده مشهور شـده انـد و در مقایسه با بقیه بناهای اسلامی به جز مساجد از اعتبار ویژه ای برخوردارند. امامزاده ها بیش از سایر بناهای عصر اسلامی گزینه احترام وعلاقه مسلمان‌ها مسجد طالقانی مشهد به ویژه شیعه‌ها می‌باشند.

مسجد در کشور‌ایران به مکانی اطلاق آدرس مسجد توفیق مشهد می‌شود که مسلمان‌ها در آن مهم‌ترین عبادات خودشان را به مکان می‌آورند. ولی این کلمه در معنای محل سجده میباشد، مسجد کانون تجلی نام‌و‌نشان معنوی مسلمان ها و مرجع و هواخواهی توکل آن‌ها، از مجال صدر اسلام بوده میباشد. مساجد اهل ایران مهم‌ترین عنصر شهری معماری و راس تبلور خوب ترین گونه های، ابتکار عمل، ذوق وسلیقه، و ذوق و سلیقه معماران مسلمان بوده میباشد.

مسجد در کشور رزرو مسجد توفیق مشهد ایران تحت عنوان عبادتگاه رهروان اسلام در زمان اعصار از دگرگونی و پویایی خاصی در کالبد و محتوی بهره مند بوده میباشد. این فرمان از طرفی ریشه در احساس پرستش مو جود در فطرت آدمی داشته، از جنبه دیگر احساس زیبایی دوستی را با خویش هم پا نموده است. تجلی زیبایی دوستی در هنر نمایی بشر ها بروز کرده و این خویش در سرویس شم توانمند پرستش، برهان پرداختن به با ارزش ترین تجلیات هنر در عبادتگاه بوده میباشد.مسجد تاریخی و مساجد جامع به صورت جدا، بنای مذهبی مهم اسلامی میباشد که والاترین کارکرد آن، عبادت جمعی میباشد. مسجد اهل ایران تحت عنوان کانون عبادی، اجتماعی و فرهنگی ، نام‌و‌نشان دیرپایی داراست که هیچ گاه نمی تواند از ساختار اجتماعی و شهری آن غیروابسته خواهد شد. سلسله مراتب هیبت و نوع مساجد کشور ایران از پیوستگیشماره مسجد توفیق مشهد کالبدی طلاق ناپذیری برخوردارند.

نقط ی اوج اعتلا و شکوفایی هنر معماری اهل ایران اسلامی را میتوان در تشکیل داد مسجد در کشور‌ایران کاوش کرد. مساجد اهل ایران جامع اکثر زمان ها، عمری وقتگیر داشته و تحولات فراوانی به خویش چشم میباشد. مسجد اهل ایران هر روز رنگی تازه پذیرفته اند و از هر عصر یادگاری دارا هستند. به همین عامل، کمتر مسجد کاملی یافته مسجد طالقانی مشهد میگردد که صرفا وابسته به یک زمان تاریخی باشد.

مسجد یزد براق ترین بنای شهر یزد آدرس مسجد توفیق مشهد میباشد. بنای این مسجد باشکوه دارنده مطرح ترین مناره ها در جمهوری اسلامی ایران طی قرن ها متمادی بر بقایا یا این که در کنار بناهای متنوعی سازه شد‌ه‌است.

مسجد جامع یزد کانون گروه ای از بناهای مرتبط با زمان ها و مدل های گوناگون میباشد که از نگاه معماری دارنده کیفیتی بسیار تعالی میباشد. این سازه از نظر خوابیدگی گنبد، سردر رزرو مسجد توفیق مشهد رفیع و همینطور کاشی کاری خوشگل و منحصربه‌فرد آوازه دارااست. این بنای عصر آذری به طور یک مسجد تک ایوانی با گنبدی باشکوه و شبستانهای گوناگون در کنار سردری رفیع از زیباترین مساجد کشور ایران میباشد.کسانی نظریه دارا هستند که در روزگار قبل از اسلام در این جا آتشکده ای برپا بوده که تا روزگار بعداز اسلام هم دوام داشته میباشد ولی آنچه مسلم و مکتوب میباشد آن میباشد که در قرن پنجم هجری او‌لین امیر کاکویی بعد از ورود به یزد به تعمیر و تجدید بنا مسجدی که در قرن ها گذشته برپا بوده میپردازد.

محور های شماره مسجد توفیق مشهد مسجد جامع تازه بوسیله سید رکن الدین در قرن هشتم نهاده می‌شود و در قرن ها بعداز آن به صورت مدرن بسط مییابد، چنان که به گفته معلم پیرنیا بنای گنبد منزل و یکی‌از تنبی ها وابسته به عصر ایلخانی و سردر رفیع مسجد وابسته به فرصت شاهرخ از پادشاهان زمان تیموری است. او اعتقاد دارد در زمانه صفویه دو مناره به سردر مسجد جامع یزد افزوده گردیده و شبستان مسجد طالقانی مشهد زمستانی نیز یادگاری از زمانه قاجاریه است.

میدان های کشور‌ایران با کارکرد در مقیاس آدرس مسجد توفیق مشهد شهر، به نوعی پیاده سازی گردیده اند که ضمن آنکه در باطن محدوده شهر مکان داشتند؛ فضاهایی می‌باشند که با جداره و ابنیه کالبدی کادر گردیده اند. معماری میدان دارنده کارکردهای شهری بودند و فعالیتهای شهری در پیرامون و داخل آنان وجود داشته میباشد.

معماری میدان سازه بر نقش و عنایت کارکردی، به طور هندسی در هیبت مربع یا این که مستطیل بوده میباشد و به ازای این انتظام هندسی در کالبد میدانها، سطح های جانبی پیاده سازی می گردیده‌است. جداره های تمامی سطح ها و احجام تشکیل دهنده محدوده اطراف، از اجزای متفاوت تشکیل‌شده و از یک سو محصور به زمین و عرش و از سوی دیگر محصور به جداره ها و یا این که معابر رزرو مسجد توفیق مشهد بوده میباشد.

معنی میادین شهری در میدان های مشهور جمهوری اسلامی ایران، چه آنهایی که سوابق ای تاریخی دارا هستند و چه آن مجموعه که در سالهای اخیر به باعث بسط شهر تاسیس گردیده اند، تمامی بیشتر تحت عنوان یک گره شهری، نقش ترافیکی دارا هستند.

این میادین با حق تقدم تسهیل جریان اتومبیل پیاده سازی گردیده اند و بعضا نیز حتی بـدون داشتن برنامه ای از پیش رقم خورده، در جریان اصلاح وضع و اوضاع جان دار صورت گرفته اند. آنچه امروزه بیش تر از هر مجال دیگری به دیده می‌آید، تغییر تحول ماهوی میدانها از فضاهای مثبت، بی نقص شماره مسجد توفیق مشهد و دارنده قابلیت و امکان است

برای میدان های جمهوری اسلامی ایران بر پایه ی معماری سنتی مشخصات و تعاریف مختلفی را می اقتدار مطرح کرد که در تحت به مثال هایی از آن ها اشاره میکنیم:

معماری میدان به شکلی میباشد که عرصه نمایشی باشد برای معاش یک شهر، از تکان، سعی و کوشش برای معاش و سرزندگی شهروندانش خبر میدهد. میدان مسجد طالقانی مشهد با طرح و ترکیبش به شهر نام و نشان می‌بخشد و از نام و نشان ساکنان آن خبر میدهد.
میدان فضایی میباشد با سه آن گاه تماما معین، دارنده محدوده ای مشخص به درون و بیرون، که کف و بدنه آن از معماری تعریف و تمجید گردیده ای شامل است. گرچه میدانهای تازه و مهمی نیز وجود دارا‌هستند که فضای شان جزء به جزء پیاده سازی گردیده البته دارنده بدنه مشخصی نیستند.

هرچنـد کـه در ایـن بنـا از تزیینـات زیـادی آدرس مسجد توفیق مشهد به کار گیری نشـده اسـت، ولـی مثال هایی از تزیینات آجـری سـاده و خفته راسـتـه کـه در نمـای حـجـره اسـتفاده شـده و در سالهای اخیـر روی آن ها گچ یا این که سیمان کاری شـده وجـود دارااست.
مـوارد تزیینـی دیگـر دو در چوبی کاروانسـرای حاج صفرخان اسـت کـه در مدخل هـای اصلـی قـرار دارا هستند
قوس هـای بـه عمل گرفتـه شـده در کاروانسرای حاج صفرخان دو نـوع میباشد : ۱ قـوس نیم دایره در طاق آهنـگ سـقف حجره هـا ؛ ۲- قـوس کـنـد کـه در طاق هـای مهم زیرزمیـن (انبـار) مـورد به کارگیری قرار گرفته میباشد.
نوع دیگر تزیینات کاروانسرای رزرو مسجد توفیق مشهد حاج صفرخان همدان، فرفوژه هـای فلزی در کتیبه ی درگاه هـای حجره هایی میباشد که از شغل های اواخـر زمان ی قاجـار و اوایل زمان ی پهلوی محسوب می شـود. البتـه ایـن تزیینات عمدتاً مربـوط بـه اوایـل دورهی پهلوی و در نتیجـه ی مـراودات با اروپایی می باشـد.
این سیرتکامل آرایه پردازی فلزی در اکثر کاروانسراهای جنـب بـازار و تعـداد زیـادی از منزل های دیرین همـدان به کار گیری شـده میباشد. طرح هـای غالـب آن هـا از نـوع اسلیمی اسـت كـه البتـه متناسـب بـا مصالح آن صورت گرفتـه میباشد.
تزیینـات مـورد به کار گیری در نمای حجره هـا بـه شـیوه ی تزیینات أجـری خفته راسـته بـوده
درهـای کاروانسرای حاج صفرخان نیـز شماره مسجد توفیق مشهد از تزیینـات فـلـزی برخوردارنـد کـه از تزیینات رایـج زمـان قاجـار میباشد.
در اوایـل سـده بیسـتم سـاخت کاروانسراهایی در جنـب بـازار همـدان هـم مـورد توجـه بـوده میباشد. به لحاظ می رسـد کـه کاروانسرای حاج صفرخان در اواخـر زمان قاجـار سـاخته شـده باشـد کـه معمـاری و مدل آن هـم ایـن ادعـا را تأیید می کنـد. هرچنـد کـه سـال دقیقـی بـرای آن نمی تـوان مشخص و معلوم نمـود ؛ زیـرا فـاقـد هرگونه کتیبـه و مـدارک مکتـوب میباشد.

طبـق نـقـل برخی از ساکنین، زمـان سـاخت بـه حـدود ۱۵۰ سال پیش برمی شود کـه مقـارن بـا اواخـر دورهی قاجـار میباشد .

کاروانسـرای حاج صفرخان همدان بـا توجـه بـه مسجد طالقانی مشهد خصوصیت های فضایی و عملکردی از نوع کاروانسرای تجـاری می باشـد؛ زیـرا دارنده تراس مرکـزی بـوده و حجره هـا کـه در دو طبقـه پیرامـون تراس مرکـزی، بنـا شـده اند و حجره هـای طبقـه ی بـالا و تحت، مخصـوص مـوارد تجـاری بوده میباشد.

منزل داروغه مشهد شاید جز آدرس مسجد توفیق مشهد واپسین بناها از معماری سنتی اهل ایران در مشهد میباشد که در عین حالا اثر معماری روسی و الگوبرداری از معماری شرقی به خیر و خوبی قابل مشاهده میباشد مانند:

به کارگیری از آجرهای قالبی در صورت ها و پوسته های متعدد.
تزیینات چوبی ذیل سقف ها.
طرح پله دو طرفه برای دسترسی به تراس.
تندیس های گچی و تراشیده گردیده.

از نکات شایان توجه رزرو مسجد توفیق مشهد در تشکیل داد منزل داروغه قربت دو منزل دیگر بدین منزل دیرین میباشد که ظاهرا هر سه منزل تیم ای را تشکیل داده اند که به یکدیگر شیوه داشته اند. برای ورود به منزل داروغه میتوان از ضلع جنوبی ساختمان وارد گروه شد ایوان مرکزی منزل داروغه که مشمول باغچه های خرد و یک آبگینه قشنگ در اواسط ان میباشد نماد از تقلید معمار از اصول معماری اهل ایران داراست.

متراژ ساختمان سازه حدود 1100 مترمربع است و معماری آن به مدل سه طرفه مشهور میباشد بدین مفهوم که در سه ضلع شمالی و جنوبی و شرقی ایوان ساختمانی در دو طبقه پیاده سازی گردیده‌است که 2 ضلع فرمان روا نشین و نشیمن به واسطه ضلع غلام رو به یکدیگر متصل گردیده اند.

از سایر خصلت های معماری شماره مسجد توفیق مشهد اهل ایران تفکیک قسمت های فصل‌زمستان نشین و فصل تابستان نشنین در منزل های اهل ایران میباشد. منزل داروغه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و بسیار هنرمندانه به رعایت این اصل پرداخته میباشد به نحوی که در دو ضلع ایوان و در 2 ساختمان شمالی و جنوبی هم فصل‌تابستان نشین و هم فصل‌زمستان نشین پیاده سازی گردیده‌است.

این چنین که با تعبیه مطبخ در بخش زیرین قسمت فصل زمستان نشین و یا این که استعمال از وسایل گرما زا مانند بخاری دیواری ، پنجره های دو جداره یا این که پیاده سازی او‌لین شومینه در مشهد گرمای موردنیاز در فصل سوز و سرما برای منزل حمایت شد‌ه‌است. و البته برای ساخت و ساز فضایی خنک و دل چسب مطلوب با فصل گرما در نصیب فصل تابستان نشین از بادگیر ، آبگینه اب به مدل و مسجد طالقانی مشهد اسلوب معماری اهل ایران مستعمل میباشد به طوریکه با نشستن در‌این محیط به خیر خنکای هوا در‌این نصیب منزل را شم می‌کنید.

یکی بناهای مدل خراسانی در معماری آدرس مسجد توفیق مشهد جمهوری اسلامی ایران میباشد . کهن ترین نصیب مسجد مرتبط با شبستان جنوبی میباشد . تغییرات متعددی در عصر های آن گاه ، مثلا در طول آل بویه در آن داده گردیده است.لذا مسجد ، ترکیبی از طریق خراسانی و رازی داراست.

با کاوشهایی که به تازگی انجام یافته ، اثبات کرده اند برده اند که طرح مهم و ابتدایی مسجد جامع اصفهان ، شبستانی رزرو مسجد توفیق مشهد (بومسلمی یا این که شبستان ستوندار ) میباشد . این مسجد والا ، تاریخی دیرین داراست و در زمان های متعدد ، تغییرات کلی در آن داده گردیده‌است.

به طور تقریب از کلیه پادشاهان سلسله های اهل ایران بعداز اسلام در آن تاثیر و کتیبه ای مشاهده میشود . به ویژه در عهد و پیمان سلجوقی ، تیموری و صفوی ، حیث به اینکه مسجد کنونی دارنده طریق ای رازی میباشد ، لذا در نوشته‌علمی مدل رازی به شرح از آن حرف شد‌ه‌است.

مسجد جامع تبریز

این مسجد اصولا ، به مدل خراسانی در معماری اسلامی ایجاد شده است. و ابعاد ملحقاتی به آن اضافه شد‌ه‌است . طرح اول مسجد ، شبستانی در جنوب و ایوانی در مقابل شبستان میباشد که یک ایوانی بوده میباشد به‌این ایوانهای تکی « گیری » می گفتند و گروهی از کارشناسان نظریه دارا‌هستند که پیش از آن این محل یک آتشکده بوده میباشد.

دانستیم که مدل خراسانی در معماری اسلامی او‌لین مدل معماری بعداز ورود این دین به کشور‌ایران میباشد.

چهار خصوصیت:آسانی بسیار در پیاده سازی ، جلوگیری از بیهودگی ، عموم واری و منفعت گیری از مصالح ساکن را می قدرت برای این مدل برمی شمرد

همان طور که نظارت کردیم در مسجد تاریخانه که به باور گدار سابق ترین مسجد جامع به امر خلفای عباسی در جمهوری اسلامی شماره مسجد توفیق مشهد ایران میباشد ، هر چهار خصوصیت متبوع مدل خراسانی را در معماری توضیح می‌دهد و این مسجد را می قدرت بی نقص ترین مثال این مدل برشمرد.

بعد از آن مثال دیگری که با مسافت تعدادی دهه ای پس از تاریخانه تشکیل‌شده ، مسجد جامع فهرج میباشد که فقط دو خصوصیت از چهار خصوصیت مدل خراسانی در معماری اسلامی را دارد ، دوری از بیهودگی که به عبارتی پلان خرد و توده و جور آن و دیگری به کار گیری از مصالح ساکن میباشد.

البته این مسجد دیگر عموم مسجد طالقانی مشهد وار نبوده و طول و شکوه ابنیه ساسانی را به حافظه می‌آورد ، همینطور این مسجد دیگر آسانی مسجد تاریخانه را ندارد و در ردیف ها و نماهای گوناگون دیوار شاهد تزئینات مختصری با رغبت به هنر قبل از اسلام هستیم.

این پروسه ادامه پیدا می نماید تا اینکه در مسجد جامع نائین احوال گوناگون خیس از قبلی می گردد و شاید غیر از پلان شبستانی مسجد که بتوان جزو خصوصیت آسانی آن در پیاده سازی به اکانت آورد ، هیچکدام از خصوصیت های دیگر مدل خراسانی در معماری اسلامی در آن مشاهده نمیشوند