مسجد تاریخانه دامغان از اولیه آدرس مسجد توفیق مشهد مساجد کشورایران و جزو بناهای اوایل عصر اسلامی، تحت عنوان مظهری از زیبایی و شکوه معماری، در تاریخ می درخشد، تصویب جهانی این سازه از رزرو مسجد توفیق مشهد هدف ها بلندمدت اداره ارثیه فرهنگی و فعالان این حوزه میباشد تا به معرفی و ماندگاری بیشتر آن یاری دهد.
مسجد «تاریخانه» درجنوب شرقی دامغان در استان سمنان، شماره مسجد توفیق مشهد یک کدام از اول مساجد کشور ایران و از کهن ترین بناهای بعداز اسلام میباشد که عمر آن را در میان سال ۱۳۰ تا ۱۷۰ هجری قمری ذکر کردند.
گردآوریای بر این باورند کهاین مسجد در حین مسجد طالقانی مشهد قبلی آتشکده بوده میباشد و بعداز احاطه اعراب، آن را ناریخانه خواندند و بعد از آن به تاریخانه جهانی شد.
مناره ای دایره صورت دراین مسجد جای دارد که دارنده کتیبه ای به خط کوفی شامل آیهها قرآنی میباشد که به اسم بانی آن، بختیار، فرزند محمد در تاریخ ۴۲۰ هجری نامگذاری شدهاست.
طول کنونی این مناره، ۲۶ متر میباشد و ۸۶ پله دارااست. دور و بر آن در تحت ۱۳ متر میباشد که بهتدریج از آن کاسته می خواهد شد و در صدر به ۶٫۸ متر می برسد.
ساختمان مسجد حاوی یک صحن یا این که تراس مرکزی میباشد که پیرامون آن را رواقهای سرپوشیده در برگرفته میباشد.
درین مسجد ردیفهایی مدور جای دارد که با آجرهایی به ارتفاع ۳۵ و به پهنا ۳۴ سانتیمتر تشکیل شده و به اسم «چهل ردیف» دارای اسم و رسم میباشد. تعداد ردیفها ۲۶ عدد است کهاین ردیفها ۱.۵ متر قطر دارا هستند و از نگاه خصوصیتهای معماری همچون ردیفهای کاخهای ساسانی میباشند، ۱۸ ردیف از این تعداد هم جهت و پنج ردیف در سمت دیگر و سه ردیف در مقابل قرار گرفتهمیباشد.
در سالهای اخیر این مسجد در یکسری مرحله نوسازی و تجدید بنا شد کهاین اقدامات به عنوان مثال مفاد زیرساختی در راستای تصویب این مسجد در سازمان جهانی یونسکو بوده میباشد.
این مسجد از یادگاران عصر ایلخانی، در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره تصویب ۸۰ بهتیتر یکی از ازآثار ملی کشور ایران به تصویب رسیدهمیباشد. کمیته تخصصی شورای فرهنگ و تمدن همگانی شهرستان دامغان، روز ۱۵ دی را تحت عنوان روز مسجد تاریخانه نامگذاری نموده است.
مسجد تاریخانه نام و نشان و علامت شهر دامغان میباشد
رییس اداره به جا مانده فرهنگی، توریسم و صنعت های دستی دامغان اظهار کرد: بنای تاریخی و مذهبی مسجد تاریخانه، نام و نشان و آرم شهر دامغان میباشد که بایستی تحت عنوان گنجینه ای گرانبها برای نسل های بعدی نگهداری و حراست خواهد شد.
مهدی قاسمی اذعان کرد: این شهرستان دارنده پتانسیل بالایی در صنعت توریسم میباشد که بایستی کوشش کنیم تا با نوسازی و معرفی هر چه خوب اثرها تاریخی، این صنعت را در دامغان تقویت کنیم.
او بابیان اینکه، این مسجد به تنهایی می تواند عاملی برای رونق صنعت توریسم شهرستان دامغان گردد، ادامه داد: سال جاری، این بنای تاریخی اعتبار مرمتی نداشته میباشد و فقط دارایی اندکی در راستای بازسازی اضطراری در مسجد تاریخانه هزینه گردیدهاست.
قاسمی اضافه کرد: بی شک، محافظت ارثیه های هر شهر بوسیله اداره به جا مانده فرهنگی به تنهایی قابلیت پذیر وجود ندارد به این دلیلکه این اثر ها وابسته به تمامی عموم میباشد و حضور عموم در کنار به جا مانده فرهنگی، میتواند منجر محافظت عالی این ارثیههای قدیمی خواهد شد.
او خاطر نشان نمود: اقدامات موردنیاز برای تصویب جهانی این سازه دربرگیرنده آزادسازی حریم، تجدید بنا، ساماندهی و اعمال زیرساخت های مورد نیاز میباشد که با اعتنا به حالت اعتبارات، فعلا آزادسازی حریم تاریخانه، قابلیتپذیر وجود ندارد.
قاسمی افزود: این بنای تاریخی از بناهای بی سابقه اهل ایران میباشد که هیچ معماری غیر اهل ایران در آن به عمل نرفته میباشد.
رییس اداره به جا مانده فرهنگی، توریسم و صنعت های دستی دامغان به صورت صریح بیان کرد: باتوجه به همزمانی روز تاریخانه با دهه فاطمیه، سالگرد سردار شهید حاج قاسم سلیمانی و همینطور سرایت بیماری کرونا، در شکل مساعد شدن وضعیت بیماری، گرامیداشت تاریخانه در تاریخ دیگری برگزار میشود.
تاریخانه دامغان مستلزم طرح دگرگونی توریسم میباشد
رییس پژوهشکده ابنیه و بافتهای تاریخی نیز دراین خصوص به ایرنا، بیان کرد: تاریخانه، یک کدام از بناهای تاریخی و سابق با معماری بینظیر میباشد که بایستی نگهداری و مراقبت گردد.
علیرضا انیسی خاطر نشان کرد: مسجد تاریخانه دامغان در محدوده و نزدیک خویش از چندین بنای تاریخی دیگر برخورداراست کهاین محدوده بی سابقه، می تواند به یک محدوده توریسم برای بازدید و به کارگیری مردم تبدیل گردد.
او اضافه کرد: در سالهای قبل، طرح پژوهشی مربوط به تاریخانه در زمینه ی پشتیبانی و بازسازی معماری این بنای تاریخی ارائه کردم که در شکل تحقق این طرح، میاقتدار از تاریخانه تحت عنوان یک گروه بی بدیل و قطب توریسم اساسی استان سمنان اسم پیروزی.
انیسی اظهارکرد: در قسمت نوسازی بنای مسجد طرح پژوهشی اعمال گردیدهاست ولی در محدوده این شرکت تاریخی، عملیاتی نشده میباشد.
او خاطر نشان کرد: بدونشک برای اجرای بی نقص این طرح پژوهشی، در کنار اعتبارات، دفاع و کوششهای ارثیه فرهنگی، همگی نهاد های شهری مرتبط نیز بایستی همت کنند.
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی