انقطاع رَحِم بهمعنای جدا رابطه و دیدار با فامیل، یکیاز گناهان کبیره میباشد که رخنه آن نسبت به قومِ بدخُلق یا این که فاسق نیز مُجاز وجود ندارد. قرآن و روایات از جدا رحم، نهی و بر صله رحم تأکید کردهاند. بنابر حدیثی قدسی، صله رحم از عفو و بخشش خداست و کسی که آن را شکاف نماید، از عفو وی محروم آدرس مسجد توفیق مشهد خواهد ماند.
معنیشناسی
کلمه رحم، در «جدا یا این که صله رحم» استعاره برای قرابت و خویشاوندی میباشد.[۱] جدا رحم در مقابل صله رحم بوده و عبارت میباشد از: «جدا رابطه با خاندان هرچند به تعدادی واسطه به شخص منسوب رزرو مسجد توفیق مشهد باشند.» [۲]
بعضا از اسمها و صفات پروردگار مانند رحمان و رحیم از دید واژگانی و معنایی با «رَحِم»، همریشهاند. در یک حدیث قدسی آمده میباشد: «اینجانب خدای رحمان هستم؛ رَحِم را خلق و خوی کردم و اسم آن را از اسم خویش گرفتم؛ پس کسی که صله رحم نماید اورا به بخشش خود متصل سازم و کسی که جدا رحم نماید، اورا از بخشش خود به دور شماره مسجد توفیق مشهد نمایم».[۳]
محدوده قبیله
امام رضا(ع)
ما برای زیاد شدن قدمت، وسیلهای جز صله رحم نمیشناسیم. صله رحم به اندازهای در زیاد شدن قدمت مؤثر میباشد که فردی که از عمرش سه سال مانده میباشد، معبود به منجر صله رحم سی سال به عمرش میافزاید که جمعاً سی و سه سال میگردد و هر کس از عمرش سی و سه سال آحاد باقیمانده میباشد، خدا به سبب ساز انقطاع رحم سی سال از عمرش برمیداراست و آن را به سه سال کاهش مسجد طالقانی مشهد میدهد.[۴]
اصول کافی، ج۲، ص۱۵۲، ح ۱۷.
خویشاوندی دو سیرتکامل میباشد:
خویشاوندی نَسَبی که از روش رَحِم پیدا میشود، مانند بابا، مامان، فرزندان، اخوی، خواهر، عمو، عمه، خان دایی، خاله، پدربزرگ و مادربزرگ و فرزندان همۀ عده ای که آنانرا خاندان نسبی و اَرحام مینامند.[۵] جدا رحم با این دسته روا وجود ندارد.
خویشاوندی سببی که از روش وصلت به وجود میاید؛ مانند خویشاوندی بین زن و شوهر و خویشاوندان دو طرف. درباره اینکه آیا حرمت، جدا رحم مشتمل بر این تیم هم می شود یا این که نه، اختلاف حیث وجود داراست.
[۶]
حکم انقطاع رحم
اسلام انقطاع رحم راحرام و شدید نهى کرده و از گناهان کبیره شمرده میباشد.[۷] در حدیثی ستون بی دینی به پروردگار دانسته شدهاست،[۸]
خدا درقرآن جدا کننده رحم را لعن نموده و ارعاب کرده که دیده و گوش اورا از شعور حقایق ناتوان میسازد. امام سجاد(ع) فرمود: «از همنشینی با هر کس از خویشانش بریده میباشد بپرهیز.چنانکه اینجانب یافتم اینگونه شخصی درسه مکان قرآن آیتم لعنت واقع گردیده است:
در سوره بقره آیه ۲۷ میفرماید: «آنهائی که پیمان الهی را بعد از بستن قول میشکنند و می برند آن چیزی را که معبود فرمان به پیوستن (جدا رحم مینمایند) و در روی زمین خرابی مینمایند، وی زیانکارانند»
در سوره رعد آیه ۲۵ می فرماید: «آنها که قول خدای را بعد از سفت شدن میشکنند و میبرند و آنچه را که آفریدگار به لینک آن دستور فرموده و در زمین خرابی مینمایند برایشان لعنت و محرومیت از بخشش خداوند میباشد و برای وی رده بدی میباشد. یعنی جایشان در دوزخ وجهنم میباشد».
در سوره محمد(ص) نشانهها ۲۲و۲۳ می فرماید:
فَهَلْ عَسَیتُمْ إِن تَوَلَّیتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحَامَمعدودْ﴿۲۲﴾ أُولَـئِک الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّـهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمَی أَبْصَارَهُمْ (پس [ای منافقان،] آیا آرزو بستید که زیرا [از آفریدگار] برگشتید [یا این که سرپرست عموم شدید] در [روی] زمین خرابی فرمائید و خویشاوندیهای خویش را از هم بگسلید؟ اینان به عبارتی کسانند که خداوند آن ها را لعنت نموده و [گوش دل] وی را ناشنوا و چشمهایشان را نابینا نموده است.)[۹]
در احادیث و سیره معاش اهل بیت(ع) یاری، پناه و محبت به قبیله تماما پرنور میباشد و به شدت از جدا ارتباط باخویشان منع شده و جدا رحم تحت عنوان برهان هجران از لطف و بخشش پروردگار معرفی شدهاست.[۱۰]
صله رحم به قدری در حیث خدا التفات دارااست که حتی درحالتی که فاسقان رابطه خیر و خوبی با اقوام و قوم و قبیله خویش داشته باشند، پروردگار روزی آن ها را افزون مینماید؛ اما در مقابل، در شرایطی که افرادی که اهل نماز و روزهاند، در شکل جدا رحم، خلال عذاب آخرت، از قدمت و روزی آن ها کاسته می شود.[۱۱] تک تک مراجع تبعیت انقطاع رحم را حرام میدانند. تحت عنوان مثال:
آیتالله خامنهای مینویسد: «انقطاع رحم با کسانى که از خویشان نَسَبى مىباشند، روا وجود ندارد و صلۀ رحم متوقف بر مراوده و رفت و آمد وجود ندارد و با وضع و اوضاعپرسی و پیغام صادر کردن از روش تلفن یا این که طومار هم پژوهشگر مىخواهد شد».[۱۲]
آیتالله سیستانی هم مینویسد: «انقطاع رحم، حرام میباشد حتی در صورتیکه چه وی جلوتر بریده باشد، نمازخوان نباشد، شرابخوار هم باشد و یا این که به بعضا احکام فقاهتی بی دقت باشد مثل عفاف و حجاب و جز آنطوری که راهنمایی و پند و موعظه هم منفعت نبخشد. ولی به شرط آنکه چنان صله رحم و پیوندی، موجب نشود که وی برکار حرام تأیید و تشویق خواهد شد.[۱۳]
بعضی از فقها معتقدند حتّی در صورتی رابطه با برخی از بستگان و رفتوآمد به منزلشان سبب غم آن ها گردد و باعث اهانت به ما گردد، همچنان وظیفه صله رحم از در میان نمیرود و بایستی رابطه را به شیوههای دیگری نگهداری کرد.[۱۴]
پیامدهای جدا رحم
بعضا از پیامدهای براندن ارتباط از قبیله و فامیل عبارتند از:
انقطاع رَحِم بهمعنای جدا رابطه و دیدار با فامیل، یکیاز گناهان کبیره میباشد که رخنه آن نسبت به قومِ بدخُلق یا این که فاسق نیز مُجاز وجود ندارد. قرآن و روایات از جدا رحم، نهی و بر صله رحم تأکید کردهاند. بنابر حدیثی قدسی، صله رحم از عفو و بخشش خداست و کسی که آن را شکاف نماید، از عفو وی محروم آدرس مسجد توفیق مشهد خواهد ماند.
معنیشناسی
کلمه رحم، در «جدا یا این که صله رحم» استعاره برای قرابت و خویشاوندی میباشد.[۱] جدا رحم در مقابل صله رحم بوده و عبارت میباشد از: «جدا رابطه با خاندان هرچند به تعدادی واسطه به شخص منسوب رزرو مسجد توفیق مشهد باشند.» [۲]
بعضا از اسمها و صفات پروردگار مانند رحمان و رحیم از دید واژگانی و معنایی با «رَحِم»، همریشهاند. در یک حدیث قدسی آمده میباشد: «اینجانب خدای رحمان هستم؛ رَحِم را خلق و خوی کردم و اسم آن را از اسم خویش گرفتم؛ پس کسی که صله رحم نماید اورا به بخشش خود متصل سازم و کسی که جدا رحم نماید، اورا از بخشش خود به دور شماره مسجد توفیق مشهد نمایم».[۳]
محدوده قبیله
امام رضا(ع)
ما برای زیاد شدن قدمت، وسیلهای جز صله رحم نمیشناسیم. صله رحم به اندازهای در زیاد شدن قدمت مؤثر میباشد که فردی که از عمرش سه سال مانده میباشد، معبود به منجر صله رحم سی سال به عمرش میافزاید که جمعاً سی و سه سال میگردد و هر کس از عمرش سی و سه سال آحاد باقیمانده میباشد، خدا به سبب ساز انقطاع رحم سی سال از عمرش برمیداراست و آن را به سه سال کاهش مسجد طالقانی مشهد میدهد.[۴]
اصول کافی، ج۲، ص۱۵۲، ح ۱۷.
خویشاوندی دو سیرتکامل میباشد:
خویشاوندی نَسَبی که از روش رَحِم پیدا میشود، مانند بابا، مامان، فرزندان، اخوی، خواهر، عمو، عمه، خان دایی، خاله، پدربزرگ و مادربزرگ و فرزندان همۀ عده ای که آنانرا خاندان نسبی و اَرحام مینامند.[۵] جدا رحم با این دسته روا وجود ندارد.
خویشاوندی سببی که از روش وصلت به وجود میاید؛ مانند خویشاوندی بین زن و شوهر و خویشاوندان دو طرف. درباره اینکه آیا حرمت، جدا رحم مشتمل بر این تیم هم می شود یا این که نه، اختلاف حیث وجود داراست.
[۶]
حکم انقطاع رحم
اسلام انقطاع رحم راحرام و شدید نهى کرده و از گناهان کبیره شمرده میباشد.[۷] در حدیثی ستون بی دینی به پروردگار دانسته شدهاست،[۸]
خدا درقرآن جدا کننده رحم را لعن نموده و ارعاب کرده که دیده و گوش اورا از شعور حقایق ناتوان میسازد. امام سجاد(ع) فرمود: «از همنشینی با هر کس از خویشانش بریده میباشد بپرهیز.چنانکه اینجانب یافتم اینگونه شخصی درسه مکان قرآن آیتم لعنت واقع گردیده است:
در سوره بقره آیه ۲۷ میفرماید: «آنهائی که پیمان الهی را بعد از بستن قول میشکنند و می برند آن چیزی را که معبود فرمان به پیوستن (جدا رحم مینمایند) و در روی زمین خرابی مینمایند، وی زیانکارانند»
در سوره رعد آیه ۲۵ می فرماید: «آنها که قول خدای را بعد از سفت شدن میشکنند و میبرند و آنچه را که آفریدگار به لینک آن دستور فرموده و در زمین خرابی مینمایند برایشان لعنت و محرومیت از بخشش خداوند میباشد و برای وی رده بدی میباشد. یعنی جایشان در دوزخ وجهنم میباشد».
در سوره محمد(ص) نشانهها ۲۲و۲۳ می فرماید:
فَهَلْ عَسَیتُمْ إِن تَوَلَّیتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحَامَمعدودْ﴿۲۲﴾ أُولَـئِک الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّـهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمَی أَبْصَارَهُمْ (پس [ای منافقان،] آیا آرزو بستید که زیرا [از آفریدگار] برگشتید [یا این که سرپرست عموم شدید] در [روی] زمین خرابی فرمائید و خویشاوندیهای خویش را از هم بگسلید؟ اینان به عبارتی کسانند که خداوند آن ها را لعنت نموده و [گوش دل] وی را ناشنوا و چشمهایشان را نابینا نموده است.)[۹]
در احادیث و سیره معاش اهل بیت(ع) یاری، پناه و محبت به قبیله تماما پرنور میباشد و به شدت از جدا ارتباط باخویشان منع شده و جدا رحم تحت عنوان برهان هجران از لطف و بخشش پروردگار معرفی شدهاست.[۱۰]
صله رحم به قدری در حیث خدا التفات دارااست که حتی درحالتی که فاسقان رابطه خیر و خوبی با اقوام و قوم و قبیله خویش داشته باشند، پروردگار روزی آن ها را افزون مینماید؛ اما در مقابل، در شرایطی که افرادی که اهل نماز و روزهاند، در شکل جدا رحم، خلال عذاب آخرت، از قدمت و روزی آن ها کاسته می شود.[۱۱] تک تک مراجع تبعیت انقطاع رحم را حرام میدانند. تحت عنوان مثال:
آیتالله خامنهای مینویسد: «انقطاع رحم با کسانى که از خویشان نَسَبى مىباشند، روا وجود ندارد و صلۀ رحم متوقف بر مراوده و رفت و آمد وجود ندارد و با وضع و اوضاعپرسی و پیغام صادر کردن از روش تلفن یا این که طومار هم پژوهشگر مىخواهد شد».[۱۲]
آیتالله سیستانی هم مینویسد: «انقطاع رحم، حرام میباشد حتی در صورتیکه چه وی جلوتر بریده باشد، نمازخوان نباشد، شرابخوار هم باشد و یا این که به بعضا احکام فقاهتی بی دقت باشد مثل عفاف و حجاب و جز آنطوری که راهنمایی و پند و موعظه هم منفعت نبخشد. ولی به شرط آنکه چنان صله رحم و پیوندی، موجب نشود که وی برکار حرام تأیید و تشویق خواهد شد.[۱۳]
بعضی از فقها معتقدند حتّی در صورتی رابطه با برخی از بستگان و رفتوآمد به منزلشان سبب غم آن ها گردد و باعث اهانت به ما گردد، همچنان وظیفه صله رحم از در میان نمیرود و بایستی رابطه را به شیوههای دیگری نگهداری کرد.[۱۴]
پیامدهای جدا رحم
بعضا از پیامدهای براندن ارتباط از قبیله و فامیل عبارتند از:
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی