مرجع مقالات مسجد توفیق

مهدویت، موعودباوری به معنای اعتقادوباور به یک نجات‌قسمت میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی بشر‌ها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد. اطمینان به منجی، در ادیان و ملل و اقوام متعدد و با دین‌ها و فرهنگ و تمدن‌های تماماً گوناگون وجود دارااست و در آن‌ها منجی موعود و نجات‌قسمت به اَشکال و صور مختلف و متنوعی مطرح گردیده‌است. میان این مجموعه‌ها، شیعه به ظهور حضرت مهدی(عج) این نظر آدرس مسجد توفیق مشهد را دارد.

معنی‌شناسی
«مَهدَویت» کلمه و واژه‌ای عربی و از ریشه «مهدی» میباشد که از اضافه شدن «ت» به «مَهدَاو» درست شده. مهدوی به معنای مربوط‌ بودن به مهدی میباشد، مانند کلمه و واژه عَلَاو و حَسَنی. «ت» در واژه و کلمه «مهدویت»، تای تأنیث میباشد و به واسطه حذف شدنِ موصوف آمده میباشد؛ یعنی اساسا «طریقة مهدویة» یا این که مانند رزرو مسجد توفیق مشهد آن بوده میباشد.[۱][یادداشت ۱]

در بالا اسلام کلمه «مهدی» هم برای فردِ هدایت‌گردیده، و هم برای تجلیل از بعضی اشخاص به شغل می رفت؛ برای مثال این عبارت درمورد نبی(ص)، خلفای راشدین و امام حسین(ع) به شغل رفته میباشد.[۲] سازه بر گفته راجکوسکی،[یادداشت ۲] اولی هر که مهدی را به معنای منجی به عمل پیروزی ابو اسحاق کعب بن ماته بن حیسوء حمیری (متوفی ۳۴ق) شماره مسجد توفیق مشهد بود.[۳]

این واژه و کلمه در میان شیعه ها دوازده امامی به حجت بن‌الحسن، فرزند امام حسن عسکری(ع)، تخصیص داراست. به باور آنها حجت بن‌الحسن فردی میباشد که فرستاده(ص) وعده آمدنش را داده و در نقطه پايان تاریخ نجات‌نصیب بشریت مسجد طالقانی مشهد خواهد بود.

به کارگیری از واژه و کلمه مهدی به معنای منجی و نجات‌قسمت عمدتاً مبنی بر روایات نبوی میباشد. «الْمَهْدِی مِنْ وُلْدِی، وَجْهُهُ کالْکوْکبِ الدُّرِّی، وَ اللَّوْنُ لَوْنٌ عَرَبِی، وَ الْجِسْمُ جِسْمٌ إِسْرَائِیلِی، یمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا نادرَا مُلِئَتْ جَوْراً، یرْضَی بِخِلَافَتِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ الطَّیرُ فِی الْجَو يملك عشرين سنة : مهدی مردی از اولاد اینجانب میباشد رنگ تن وی رنگ نژاد عرب و اندامش مانند اندام بنی اسرائیل میباشد، [یادداشت ۳]در سیرتکامل راست او خالی میباشد که زیرا ستاره تابناکی بدرخشد زمین را مملو از عدل نماید چنان که آکنده از ظلم گردیده باشد، ساکنان زمین و اسمان و طیوران هوا در خلافت او خشنود خواهند بود وی بیست سال حکومت می‌نماید».[۴]

پیشنیه مهدویت
نوشته‌ی علمیٔ مهم: موعودباوری
سازه بر گزارشات تایخی مهدویت در نصفه دوم قرن نخستین هجری قمری درباره اشخاصی مثل محمد بن حنفیه (درگذشت: ۸۱ق)، مختار ثقفی (شهیدشدن: ۶۷ق)، یزید بن معاویه (درگذشت:۶۴ق) و ابوهاشم (درگذشت: ۹۸ق) اطلاق شد‌ه‌است.[۵]

بعضا نویسندگان گفته‌اند: مختار ثقفی با یقین به اینکه محمد بن حنفیه نجات‌قسمت میباشد، او‌را مهدی نامید. همینطور زیدیه کلمه و واژه مهدی را در همین مضمون‌ برای رهبران خویش به شغل می‌بردند. گروهی از شیعه نیز تیتر مهدی را، بعد از رحلت بعضی امامان، برای آن ها به عمل برده‌اند؛ مانند ناووسیه برای امام راست گو(ع)، واقفه برای امام کاظم(ع) و بعضی برای امام حسن عسکری(ع).[۶]

مهدویت در قرآن
نوشته‌علمیٔ اساسی: نشانه‌ها مهدویت
زمینه مهدویت به صراحت در قرآن نیامده ولی در کتاب معجم روایات امام مهدی(عج) محققین بعضا آیه‌ها قرآن را مرتبط به مورد مهدویت دانسته‌اند.[۷] مفسران شیعه دو تیم از آیه ها قرآن را برای موضوع مهدویت استعمال می‌نمایند.

وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ (ترجمه: و برای هر گروهی هدایت کننده‌ای میباشد)

سوره رعد، آیه ۷، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

۱. آیاتی که بر لزوم وجود امام تأکید داراست: مثل آیه ۷ سوره رعد، که امام درست گو(ع)، ششمی امام شیعه ها، در تعبیر آیه ذکر کرده‌اند: «در هر هنگامی امامی از بستگان ما وجود داراست که عموم را به آنچه فرستاده معبود(ص) آورده، هدایت می‌نماید».[۸]

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ (ترجمه: در «زبور» پس از بیان (تورات) نوشتیم: «بندگان لایق‌ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد!»)

سوره انبیاء، آیه ۱۰۵، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

۲. آیاتی که به حکومت صالحان و مؤمنان بر روی زمین اشاره دارااست: مثل آیه ۱۰۵ سوره انبیاء و آیه ۵ سوره قصص. همینطور در آیه ۵۵ سوره نوروروشنایی معبود حکومت و جانشینی مومنان و صالحان را تحت عنوان وعده الهی بر بندگان خداترس خویش ذکر می‌نماید و امنیت و وقار را مژده می دهد.[۹]

در نگرش مفسران شیعه و با استناد به سخنان اهل بیت قرآن درباره خصوصیت‌های عصرغیبت و همینطور نشان‌های بعد از ظهر ظهور و روزگار بعداز آن صحبت گفته میباشد. در خصوصیت‌های بعد از ظهر غایب بودن قرآن کریم ومهربان درباره رده و جایگاه منتظران در بعدازظهر غایب بودن (بقره،۱-۳)[یادداشت ۴]، شکیبایی و رابطه قلبی(آل عمران، آیه۲۰۰)[یادداشت ۵] ، اطاعت محض(نساء، آیه ۵۹)[یادداشت ۶] و امتحانات بسیار مشقت بار آنان(بقره، آیه ۱۵۵)[یادداشت ۷] و حالت مشقت بار معاش منتظران(یوسف، آیه۱۱۰)[یادداشت ۸] و مشوق بر این دشواری‌ها را ذکر می‌نماید.(نساء، آیه۶۹)[یادداشت ۹] قرآن در آیه ۴۶ سوره ابراهیم به دسیسه‌هایی اشاره می‌نماید که به غرض تضعیف اعتقادات عموم ایفا می‌گردد.امام راست گو(ع) در حدیثی این آیه را به کارایی معاندان در بعدازظهر غایب بودن برای زائل کردن اعتقادوباور عموم به زمینه مهدویت تعبیر و تفسیر نموده است.[۱۰] قضیه اختلاف عموم درباره اعتقاد و باور به مهدویت (شوری،۱۸)[یادداشت ۱۰] و همینطور سرگردانی عموم در تشخیص حق(یونس،۵)[یادداشت ۱۱] و قساوت دل ها(حدید،۱۶)[یادداشت ۱۲] و انکار و تکذیب امام فرصت در بعدازظهر غایب بودن(فرقان،۱۱)[یادداشت ۱۳] اثبات نمی‌ماند مگر هر کس یقینش قدرتمند و معرفتش درست باشد و نسبت به ما اهل بیت تسلیم باشد. برای مثال موضوعاتی میباشد که مفسران از شیعه به آیه ها مختلفی در قرآن کریم و مهربان استناد می‌نمایند.

نماد‌های ظهور هم موضوعی میباشد که مفسران به آن اشاره می‌نمایند؛ کشتار بی‌سوابق عموم(مریم،۳۷)[یادداشت ۱۴] کشته شدن افرادی که در حق نبی و عترت وی مرتکب ظلمی گردیده‌اند(سوره اسرا،۴-۶)[یادداشت ۱۵] و نزول عذاب در بعد از ظهر غایب بودن به دلیل آزمون[یادداشت ۱۶] و عذاب گنه کاران و مؤاخذه آن‌ها(فصلت،۱۶) [یادداشت ۱۷] به عنوان مثال آنهاست.

مهدویت، موعودباوری به معنای اعتقادوباور به یک نجات‌قسمت میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی بشر‌ها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد. اطمینان به منجی، در ادیان و ملل و اقوام متعدد و با دین‌ها و فرهنگ و تمدن‌های تماماً گوناگون وجود دارااست و در آن‌ها منجی موعود و نجات‌قسمت به اَشکال و صور مختلف و متنوعی مطرح گردیده‌است. میان این مجموعه‌ها، شیعه به ظهور حضرت مهدی(عج) این نظر آدرس مسجد توفیق مشهد را دارد.

معنی‌شناسی
«مَهدَویت» کلمه و واژه‌ای عربی و از ریشه «مهدی» میباشد که از اضافه شدن «ت» به «مَهدَاو» درست شده. مهدوی به معنای مربوط‌ بودن به مهدی میباشد، مانند کلمه و واژه عَلَاو و حَسَنی. «ت» در واژه و کلمه «مهدویت»، تای تأنیث میباشد و به واسطه حذف شدنِ موصوف آمده میباشد؛ یعنی اساسا «طریقة مهدویة» یا این که مانند رزرو مسجد توفیق مشهد آن بوده میباشد.[۱][یادداشت ۱]

در بالا اسلام کلمه «مهدی» هم برای فردِ هدایت‌گردیده، و هم برای تجلیل از بعضی اشخاص به شغل می رفت؛ برای مثال این عبارت درمورد نبی(ص)، خلفای راشدین و امام حسین(ع) به شغل رفته میباشد.[۲] سازه بر گفته راجکوسکی،[یادداشت ۲] اولی هر که مهدی را به معنای منجی به عمل پیروزی ابو اسحاق کعب بن ماته بن حیسوء حمیری (متوفی ۳۴ق) شماره مسجد توفیق مشهد بود.[۳]

این واژه و کلمه در میان شیعه ها دوازده امامی به حجت بن‌الحسن، فرزند امام حسن عسکری(ع)، تخصیص داراست. به باور آنها حجت بن‌الحسن فردی میباشد که فرستاده(ص) وعده آمدنش را داده و در نقطه پايان تاریخ نجات‌نصیب بشریت مسجد طالقانی مشهد خواهد بود.

به کارگیری از واژه و کلمه مهدی به معنای منجی و نجات‌قسمت عمدتاً مبنی بر روایات نبوی میباشد. «الْمَهْدِی مِنْ وُلْدِی، وَجْهُهُ کالْکوْکبِ الدُّرِّی، وَ اللَّوْنُ لَوْنٌ عَرَبِی، وَ الْجِسْمُ جِسْمٌ إِسْرَائِیلِی، یمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا نادرَا مُلِئَتْ جَوْراً، یرْضَی بِخِلَافَتِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ الطَّیرُ فِی الْجَو يملك عشرين سنة : مهدی مردی از اولاد اینجانب میباشد رنگ تن وی رنگ نژاد عرب و اندامش مانند اندام بنی اسرائیل میباشد، [یادداشت ۳]در سیرتکامل راست او خالی میباشد که زیرا ستاره تابناکی بدرخشد زمین را مملو از عدل نماید چنان که آکنده از ظلم گردیده باشد، ساکنان زمین و اسمان و طیوران هوا در خلافت او خشنود خواهند بود وی بیست سال حکومت می‌نماید».[۴]

پیشنیه مهدویت
نوشته‌ی علمیٔ مهم: موعودباوری
سازه بر گزارشات تایخی مهدویت در نصفه دوم قرن نخستین هجری قمری درباره اشخاصی مثل محمد بن حنفیه (درگذشت: ۸۱ق)، مختار ثقفی (شهیدشدن: ۶۷ق)، یزید بن معاویه (درگذشت:۶۴ق) و ابوهاشم (درگذشت: ۹۸ق) اطلاق شد‌ه‌است.[۵]

بعضا نویسندگان گفته‌اند: مختار ثقفی با یقین به اینکه محمد بن حنفیه نجات‌قسمت میباشد، او‌را مهدی نامید. همینطور زیدیه کلمه و واژه مهدی را در همین مضمون‌ برای رهبران خویش به شغل می‌بردند. گروهی از شیعه نیز تیتر مهدی را، بعد از رحلت بعضی امامان، برای آن ها به عمل برده‌اند؛ مانند ناووسیه برای امام راست گو(ع)، واقفه برای امام کاظم(ع) و بعضی برای امام حسن عسکری(ع).[۶]

مهدویت در قرآن
نوشته‌علمیٔ اساسی: نشانه‌ها مهدویت
زمینه مهدویت به صراحت در قرآن نیامده ولی در کتاب معجم روایات امام مهدی(عج) محققین بعضا آیه‌ها قرآن را مرتبط به مورد مهدویت دانسته‌اند.[۷] مفسران شیعه دو تیم از آیه ها قرآن را برای موضوع مهدویت استعمال می‌نمایند.

وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ (ترجمه: و برای هر گروهی هدایت کننده‌ای میباشد)

سوره رعد، آیه ۷، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

۱. آیاتی که بر لزوم وجود امام تأکید داراست: مثل آیه ۷ سوره رعد، که امام درست گو(ع)، ششمی امام شیعه ها، در تعبیر آیه ذکر کرده‌اند: «در هر هنگامی امامی از بستگان ما وجود داراست که عموم را به آنچه فرستاده معبود(ص) آورده، هدایت می‌نماید».[۸]

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ (ترجمه: در «زبور» پس از بیان (تورات) نوشتیم: «بندگان لایق‌ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد!»)

سوره انبیاء، آیه ۱۰۵، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

۲. آیاتی که به حکومت صالحان و مؤمنان بر روی زمین اشاره دارااست: مثل آیه ۱۰۵ سوره انبیاء و آیه ۵ سوره قصص. همینطور در آیه ۵۵ سوره نوروروشنایی معبود حکومت و جانشینی مومنان و صالحان را تحت عنوان وعده الهی بر بندگان خداترس خویش ذکر می‌نماید و امنیت و وقار را مژده می دهد.[۹]

در نگرش مفسران شیعه و با استناد به سخنان اهل بیت قرآن درباره خصوصیت‌های عصرغیبت و همینطور نشان‌های بعد از ظهر ظهور و روزگار بعداز آن صحبت گفته میباشد. در خصوصیت‌های بعد از ظهر غایب بودن قرآن کریم ومهربان درباره رده و جایگاه منتظران در بعدازظهر غایب بودن (بقره،۱-۳)[یادداشت ۴]، شکیبایی و رابطه قلبی(آل عمران، آیه۲۰۰)[یادداشت ۵] ، اطاعت محض(نساء، آیه ۵۹)[یادداشت ۶] و امتحانات بسیار مشقت بار آنان(بقره، آیه ۱۵۵)[یادداشت ۷] و حالت مشقت بار معاش منتظران(یوسف، آیه۱۱۰)[یادداشت ۸] و مشوق بر این دشواری‌ها را ذکر می‌نماید.(نساء، آیه۶۹)[یادداشت ۹] قرآن در آیه ۴۶ سوره ابراهیم به دسیسه‌هایی اشاره می‌نماید که به غرض تضعیف اعتقادات عموم ایفا می‌گردد.امام راست گو(ع) در حدیثی این آیه را به کارایی معاندان در بعدازظهر غایب بودن برای زائل کردن اعتقادوباور عموم به زمینه مهدویت تعبیر و تفسیر نموده است.[۱۰] قضیه اختلاف عموم درباره اعتقاد و باور به مهدویت (شوری،۱۸)[یادداشت ۱۰] و همینطور سرگردانی عموم در تشخیص حق(یونس،۵)[یادداشت ۱۱] و قساوت دل ها(حدید،۱۶)[یادداشت ۱۲] و انکار و تکذیب امام فرصت در بعدازظهر غایب بودن(فرقان،۱۱)[یادداشت ۱۳] اثبات نمی‌ماند مگر هر کس یقینش قدرتمند و معرفتش درست باشد و نسبت به ما اهل بیت تسلیم باشد. برای مثال موضوعاتی میباشد که مفسران از شیعه به آیه ها مختلفی در قرآن کریم و مهربان استناد می‌نمایند.

نماد‌های ظهور هم موضوعی میباشد که مفسران به آن اشاره می‌نمایند؛ کشتار بی‌سوابق عموم(مریم،۳۷)[یادداشت ۱۴] کشته شدن افرادی که در حق نبی و عترت وی مرتکب ظلمی گردیده‌اند(سوره اسرا،۴-۶)[یادداشت ۱۵] و نزول عذاب در بعد از ظهر غایب بودن به دلیل آزمون[یادداشت ۱۶] و عذاب گنه کاران و مؤاخذه آن‌ها(فصلت،۱۶) [یادداشت ۱۷] به عنوان مثال آنهاست.