مرجع مقالات مسجد توفیق

حَریز بن عبداللّه سجستانی؛ راوی‌، محدّث‌ و عالم‌ شیعی قرن دوم هجری قمری میباشد. پدرش حکم دهندهِ سجستان بود. مردم احادیث او از زرارة بن اعین و محمد بن مسلم نقل آدرس مسجد توفیق مشهد گردیده است.

رجالیان شیعه اشاره کرده‌اند که حریز یک‌سری کتاب داشته میباشد که مثلا اصول اربعمأة شمرده می گردند. اکثر زمان ها احادیث او، در باب نماز بوده که به طور تقریبً مجموع متن تاثیر دارای اسم و رسم حریز، کتاب الصلاة، درخصوص الصلاةِ کتاب ها اربعه باقیمانده میباشد. او سوای اذن امام درست گو(ع)، علیه خوارج سجستان دست به خنجر موفقیت و به دست آن‌ها رزرو مسجد توفیق مشهد کشته شد.

به دنیا آمدن و نسب
لقب او‌را ابومحمد[۱] و ابوعبداللّه[۲] بیان کرده‌اند. حریز از موالی (آزادشدگانِ)خویشان اَزْد، از قبایل مستقر در کوفه، بوده میباشد. عقیلی[۳] از محدثی از همسایه بصره به اسم ابوحریز عبدالله بن حسین ازدی کوفی خاطر کرده که حکم کننده سَجِستان بوده میباشد. به حیث میرسد، این محدث، با اعتنا به میل‌های شیعی و نیز لقب‌اش(ابوحریز)، بابا حریز باشد.[۴]؛ [۵] و ابن‌حجر عسقلانی[۶] او را به طبعً بابا حریز دانسته‌اند. حریز نیز احتمالاً در کوفه به‌ عالم شماره مسجد توفیق مشهد آمده میباشد.

البته وی علی‌رغم اینکه کوفی بود، به سجستانی (اسم قدیم سیستان) آوازه داشت. نجاشی[۷] منجر آوازه حَریز به سجستانی را اشتغال او به بیزنس روغن در سجستان دانسته، ولی برقی،[۸]کشی[۹]روحانی طوس [۱۰]سوای اشاره به شغل حریز، فقط از جابجایی وی از کوفه و سکونتش در سجستان صحبت گفته‌ اند. حریز در سجستان در زد خورد با خوارج کشته شد. امام راستگو(ع) حریز را به‌ سبب ساز رفتارش در زد خورد با خوارج سجستان، ملامت مسجد طالقانی مشهد نموده است.[۱۱]

فقید
حریز از فقیهان پررنگ بعد از ظهر خویش بوده و یونس‌ بن عبدالرحمان قمی او را به‌اعتبار علم بزرگ‌اش در فقه ستوده[۱۲] و گفته که وی از امام راست گو(ع) صرفا دو حدیث نقل نموده است.[۱۳] در منابع رجالی اهل سنّت نیز از وی تحت عنوان یکی‌از مشایخ شیعه خاطر گردیده‌است.[۱۴]از گفتگوی فی مابین حریز و ابوحنیفه، درباره بعضی مسائل فقاهتی، گزارشی آورده میباشد.

مشایخ
مشایخ او عبارتند از:

زرارة بن اعین
محمد بن مسلم[۱۵]
قاسم‌بن یحیی‌بن حسن‌بن راشد[۱۶]
بُرَید بن معاویه عجلی،[۱۷]
معلّی‌ بن خُنَیس[۱۸]
فُضَیل‌ بن یسار[۱۹]
راویان قصه از حریز
حماد بن عیسی جهنی
علی‌بن رباط
محمدبن ابی‌عمیر[۲۰]
عبدالله بن عبدالرحمان اصم[۲۱]
اثرها
کتاب الصلاة
کتاب نوادر[۲۲]
کتاب الزکاة
کتاب الصیام[۲۳]
احادیث جان دار درین کتاب ها در جامعه ها حدیثی شیعه نقل گردیده است.

پانویس

حَریز بن عبداللّه سجستانی؛ راوی‌، محدّث‌ و عالم‌ شیعی قرن دوم هجری قمری میباشد. پدرش حکم دهندهِ سجستان بود. مردم احادیث او از زرارة بن اعین و محمد بن مسلم نقل آدرس مسجد توفیق مشهد گردیده است.

رجالیان شیعه اشاره کرده‌اند که حریز یک‌سری کتاب داشته میباشد که مثلا اصول اربعمأة شمرده می گردند. اکثر زمان ها احادیث او، در باب نماز بوده که به طور تقریبً مجموع متن تاثیر دارای اسم و رسم حریز، کتاب الصلاة، درخصوص الصلاةِ کتاب ها اربعه باقیمانده میباشد. او سوای اذن امام درست گو(ع)، علیه خوارج سجستان دست به خنجر موفقیت و به دست آن‌ها رزرو مسجد توفیق مشهد کشته شد.

به دنیا آمدن و نسب
لقب او‌را ابومحمد[۱] و ابوعبداللّه[۲] بیان کرده‌اند. حریز از موالی (آزادشدگانِ)خویشان اَزْد، از قبایل مستقر در کوفه، بوده میباشد. عقیلی[۳] از محدثی از همسایه بصره به اسم ابوحریز عبدالله بن حسین ازدی کوفی خاطر کرده که حکم کننده سَجِستان بوده میباشد. به حیث میرسد، این محدث، با اعتنا به میل‌های شیعی و نیز لقب‌اش(ابوحریز)، بابا حریز باشد.[۴]؛ [۵] و ابن‌حجر عسقلانی[۶] او را به طبعً بابا حریز دانسته‌اند. حریز نیز احتمالاً در کوفه به‌ عالم شماره مسجد توفیق مشهد آمده میباشد.

البته وی علی‌رغم اینکه کوفی بود، به سجستانی (اسم قدیم سیستان) آوازه داشت. نجاشی[۷] منجر آوازه حَریز به سجستانی را اشتغال او به بیزنس روغن در سجستان دانسته، ولی برقی،[۸]کشی[۹]روحانی طوس [۱۰]سوای اشاره به شغل حریز، فقط از جابجایی وی از کوفه و سکونتش در سجستان صحبت گفته‌ اند. حریز در سجستان در زد خورد با خوارج کشته شد. امام راستگو(ع) حریز را به‌ سبب ساز رفتارش در زد خورد با خوارج سجستان، ملامت مسجد طالقانی مشهد نموده است.[۱۱]

فقید
حریز از فقیهان پررنگ بعد از ظهر خویش بوده و یونس‌ بن عبدالرحمان قمی او را به‌اعتبار علم بزرگ‌اش در فقه ستوده[۱۲] و گفته که وی از امام راست گو(ع) صرفا دو حدیث نقل نموده است.[۱۳] در منابع رجالی اهل سنّت نیز از وی تحت عنوان یکی‌از مشایخ شیعه خاطر گردیده‌است.[۱۴]از گفتگوی فی مابین حریز و ابوحنیفه، درباره بعضی مسائل فقاهتی، گزارشی آورده میباشد.

مشایخ
مشایخ او عبارتند از:

زرارة بن اعین
محمد بن مسلم[۱۵]
قاسم‌بن یحیی‌بن حسن‌بن راشد[۱۶]
بُرَید بن معاویه عجلی،[۱۷]
معلّی‌ بن خُنَیس[۱۸]
فُضَیل‌ بن یسار[۱۹]
راویان قصه از حریز
حماد بن عیسی جهنی
علی‌بن رباط
محمدبن ابی‌عمیر[۲۰]
عبدالله بن عبدالرحمان اصم[۲۱]
اثرها
کتاب الصلاة
کتاب نوادر[۲۲]
کتاب الزکاة
کتاب الصیام[۲۳]
احادیث جان دار درین کتاب ها در جامعه ها حدیثی شیعه نقل گردیده است.

پانویس