مرجع مقالات مسجد توفیق

حسین‌محمد جعفری، تاریخ‌پژوه پاکستانی، اعتقاد دارد، عایشه، طَلْحه، زُبَیْر و بعد ها معاویه که حکومت علی و دوست داران او‌را خطری حقیقی و واقعی برای اشرافیت خویش می‌دیدند، انتقام خون عثمان را عذر و بهانه‌ای برای به دست آوردن حکمرانی از علی قرار دادند.[۳۳] امام علی(ع) در به عبارتی شروع خلافت به نماینده معاویه خاطرنشان کرد: به معاویه بگو که اینجانب از امیری او بر شام خشنود نیستم و عموم نیز هیچگاه به خلافت وی رضایت نخواهند بخشید.[۳۴] معاویه اصحاب جمل را به نبرد با علی(ع) تحریک می کرد،[۳۵] وی قبل از واقعه جمل به زبیر نوشت: از عموم شام برای وی بیعت گرفته میباشد، درصورتی که عراق را تصاحب نماید در شام مشکلی نخواهد داشت. زبیر از این طومار خشنود و دلگرم شد.[۳۶] معاویه بر آن بود تا یکی‌از شخصیت‌های سیاسی قریش به ویژه آنها را که در شوری حضور داشتند به خویش جذب نماید تا از وی افتتاح سیاسی نماید. امام به همین نکته اشاره کرده بود که قریشی‌هایی که در شام‌اند، هیچکدام در شورا پذیرفته نشده و خلافت برای آنها جایز وجود ندارد.[۳۷] معاویه در طومار‌ای به امام علی نیز موضوع شورا را مطرح آدرس مسجد توفیق مشهدکرد.[۳۸]

امام خواست تا عبدالله بن عباس را به حکومت شام بفرستد. به معاویه طومار نوشت و معاویه در جواب صرفا طومار‌ای سپید برای امام ارسال کرد و نماینده معاویه اعلام کرد از جانب مردمی می آید که معتقدند تو عثمان را کشته‌ای و جز به کشتن تو رضایت نمی‌دهند.[۳۹] معاویه با منفعت بردن از نزاع جمل و با استناد به تقابل طلحه، زبیر و عایشه، دخالت امام در قتل عثمان را بیشتر تبلیغ می کرد.[۴۰] بعداز پیکار جمل، امام در کوفه بومی شد؛ چون انتظار زد خورد با سپاه شام میرفت و این عمل از عراق برمی‌آمد. به جز شام دیگر بلاد با امام بیعت کرده بودند. امام در طومار‌هایی کوشید معاویه را به اطاعت قانع نماید. ولی معاویه با استناد به اینکه گماشته قدمت میباشد، از اطاعت رمز گشوده می‌زد.[۴۱] معاویه از امام خواست تا شام و مصر را به وی واگذارد و بعد از وی بیعت کسی را برعهده‌اش نگذارد و در مقابل وی با امام بیعت می‌نماید. امام در جواب اعلام کرد «لم یکن الله لیرانی اتخذ المضلین عضدا» «آفریدگار منرا نبیند آن روز که گمراهان را یار و همدم خود قرار داده رزرو مسجد توفیق مشهد باشم.»[۴۲]

معاویه در سخنی در شام اعلام‌کرد: «برای چه علی در خلافت رفیعتر از اینجانب میباشد؟ در صورتیکه حجاز با وی بیعت نموده است، شام با اینجانب بیعت کرده. حجاز و شام موازی میباشد.» وی در طومار‌ای همین کلمه ها را به امام نوشت: «تا زمانی عموم حجاز ملاحظه حق را می‌کردند، در این مورد حکم دهنده بر شام بودند. البته فعلا که حق را رخنه‌ کرده‌اند، این حق از آن شامیان گردیده‌است.»[۴۳] امام در جواب نوشت: «ولی در زمینه ی این حرف که گفتی «اکنون اهل شام قاضی بر اهل حجازند» مردی از قریشیان را علامت ده که در شورا پذیرفته گردد، یا این که خلافت بر او جایز باشد. در صورتی اینگونه داعیه کنی، مهاجران و انصار تکذیبت نمایند... بیعت با اینجانب عمومی و طلبه بود لحاظ بر خلاف کسی در آن رویکرد ندارد و تجدید گزینشی در فعالیت وجود شماره مسجد توفیق مشهد ندارد.»[۴۴]

جعفر سبحانی، از مراجع تبعیت شیعه، این نظر را دارد، حتی در شرایطی که امام علی(ع) نسبت به خرابی معاویه انعطاف نشانه می‌‌اعطا کرد، ایرادات حکومتش برطرف نشده، بلکه بیشتر می شد.[۴۵] به لحاظ سبحانی، در شکل ابقای معاویه بر حکومت شام، علی(ع) در به عبارتی روزهای در آغاز اکثریت طرفدارانش را از دست می‌اعطا کرد، به این دلیل‌که آنها به باعث ستم‌ها و ناعدالتی‌هایی که از کارگزاران عثمان متحمل گردیده بودند، دست به انقلاب زده بودند و ابقای کارگزاران عثمان، آنها‌را سرخورده میکرد.[۴۶] از طرفی دیگر، دادن حکومت شام به معاویه نیز نمی‌توانست از مخالفت وی با خلافت علی(ع) بکاهد؛ چون چه گونه می‌اقتدار عهده دار شد که بعضا یاران علی(ع) به وی سفارش دهند که برای مدتی کوتاه معاویه را در جایگاهش باقی گذارد، البته خویش معاویه که شخصی زیرک و سیاستمدار بود، ابقای خویش را فعلا و مصلحتی نداند.[۴۷] سبحانی قتل عثمان را وسیع ترین مجال برای معاویه می‌دانست که در صورتی در به عبارتی روزهای در آغاز از آن به کارگیری نمی کرد، برای مدام آن را از دست می‌اعطا مسجد طالقانی مشهد کرد.[۴۸]

حسین‌محمد جعفری، تاریخ‌پژوه پاکستانی، اعتقاد دارد، عایشه، طَلْحه، زُبَیْر و بعد ها معاویه که حکومت علی و دوست داران او‌را خطری حقیقی و واقعی برای اشرافیت خویش می‌دیدند، انتقام خون عثمان را عذر و بهانه‌ای برای به دست آوردن حکمرانی از علی قرار دادند.[۳۳] امام علی(ع) در به عبارتی شروع خلافت به نماینده معاویه خاطرنشان کرد: به معاویه بگو که اینجانب از امیری او بر شام خشنود نیستم و عموم نیز هیچگاه به خلافت وی رضایت نخواهند بخشید.[۳۴] معاویه اصحاب جمل را به نبرد با علی(ع) تحریک می کرد،[۳۵] وی قبل از واقعه جمل به زبیر نوشت: از عموم شام برای وی بیعت گرفته میباشد، درصورتی که عراق را تصاحب نماید در شام مشکلی نخواهد داشت. زبیر از این طومار خشنود و دلگرم شد.[۳۶] معاویه بر آن بود تا یکی‌از شخصیت‌های سیاسی قریش به ویژه آنها را که در شوری حضور داشتند به خویش جذب نماید تا از وی افتتاح سیاسی نماید. امام به همین نکته اشاره کرده بود که قریشی‌هایی که در شام‌اند، هیچکدام در شورا پذیرفته نشده و خلافت برای آنها جایز وجود ندارد.[۳۷] معاویه در طومار‌ای به امام علی نیز موضوع شورا را مطرح آدرس مسجد توفیق مشهدکرد.[۳۸]

امام خواست تا عبدالله بن عباس را به حکومت شام بفرستد. به معاویه طومار نوشت و معاویه در جواب صرفا طومار‌ای سپید برای امام ارسال کرد و نماینده معاویه اعلام کرد از جانب مردمی می آید که معتقدند تو عثمان را کشته‌ای و جز به کشتن تو رضایت نمی‌دهند.[۳۹] معاویه با منفعت بردن از نزاع جمل و با استناد به تقابل طلحه، زبیر و عایشه، دخالت امام در قتل عثمان را بیشتر تبلیغ می کرد.[۴۰] بعداز پیکار جمل، امام در کوفه بومی شد؛ چون انتظار زد خورد با سپاه شام میرفت و این عمل از عراق برمی‌آمد. به جز شام دیگر بلاد با امام بیعت کرده بودند. امام در طومار‌هایی کوشید معاویه را به اطاعت قانع نماید. ولی معاویه با استناد به اینکه گماشته قدمت میباشد، از اطاعت رمز گشوده می‌زد.[۴۱] معاویه از امام خواست تا شام و مصر را به وی واگذارد و بعد از وی بیعت کسی را برعهده‌اش نگذارد و در مقابل وی با امام بیعت می‌نماید. امام در جواب اعلام کرد «لم یکن الله لیرانی اتخذ المضلین عضدا» «آفریدگار منرا نبیند آن روز که گمراهان را یار و همدم خود قرار داده رزرو مسجد توفیق مشهد باشم.»[۴۲]

معاویه در سخنی در شام اعلام‌کرد: «برای چه علی در خلافت رفیعتر از اینجانب میباشد؟ در صورتیکه حجاز با وی بیعت نموده است، شام با اینجانب بیعت کرده. حجاز و شام موازی میباشد.» وی در طومار‌ای همین کلمه ها را به امام نوشت: «تا زمانی عموم حجاز ملاحظه حق را می‌کردند، در این مورد حکم دهنده بر شام بودند. البته فعلا که حق را رخنه‌ کرده‌اند، این حق از آن شامیان گردیده‌است.»[۴۳] امام در جواب نوشت: «ولی در زمینه ی این حرف که گفتی «اکنون اهل شام قاضی بر اهل حجازند» مردی از قریشیان را علامت ده که در شورا پذیرفته گردد، یا این که خلافت بر او جایز باشد. در صورتی اینگونه داعیه کنی، مهاجران و انصار تکذیبت نمایند... بیعت با اینجانب عمومی و طلبه بود لحاظ بر خلاف کسی در آن رویکرد ندارد و تجدید گزینشی در فعالیت وجود شماره مسجد توفیق مشهد ندارد.»[۴۴]

جعفر سبحانی، از مراجع تبعیت شیعه، این نظر را دارد، حتی در شرایطی که امام علی(ع) نسبت به خرابی معاویه انعطاف نشانه می‌‌اعطا کرد، ایرادات حکومتش برطرف نشده، بلکه بیشتر می شد.[۴۵] به لحاظ سبحانی، در شکل ابقای معاویه بر حکومت شام، علی(ع) در به عبارتی روزهای در آغاز اکثریت طرفدارانش را از دست می‌اعطا کرد، به این دلیل‌که آنها به باعث ستم‌ها و ناعدالتی‌هایی که از کارگزاران عثمان متحمل گردیده بودند، دست به انقلاب زده بودند و ابقای کارگزاران عثمان، آنها‌را سرخورده میکرد.[۴۶] از طرفی دیگر، دادن حکومت شام به معاویه نیز نمی‌توانست از مخالفت وی با خلافت علی(ع) بکاهد؛ چون چه گونه می‌اقتدار عهده دار شد که بعضا یاران علی(ع) به وی سفارش دهند که برای مدتی کوتاه معاویه را در جایگاهش باقی گذارد، البته خویش معاویه که شخصی زیرک و سیاستمدار بود، ابقای خویش را فعلا و مصلحتی نداند.[۴۷] سبحانی قتل عثمان را وسیع ترین مجال برای معاویه می‌دانست که در صورتی در به عبارتی روزهای در آغاز از آن به کارگیری نمی کرد، برای مدام آن را از دست می‌اعطا مسجد طالقانی مشهد کرد.[۴۸]