مسلم در کوفه
مسلم در ۵ شوال به کوفه رسید[۳۶] و در منزل مختار بن ابی عبید ثقفی،[۳۷] و بنابر بعضی احادیث در منزل مسلم بن عوسجه سکنی گزید.[۳۸] شیعهها به محل اقامت مسلم رفت و آمد میکردند و مسلم طومار امام حسین(ع) را برای آن ها آدرس مسجد توفیق مشهد می خواند.[۳۹]
بیعت کوفیان با مسلم
مسلم بعداز اقامت در کوفه استارت به به دست آوردن بیعت برای امام حسین(ع)کرد. دعوت به کتاب پروردگار، سنت پیامبر الله، جهاد با ظالمین، امان از مستضعفین، امداد به محرومین، تقسیم عادلانه مال عموم، کمک اهل بیت، صلح با اشخاصی کهاین اشخاص با وی صلح نمایند و مبارزه با اشخاصی که اینها با وی بجنگند، حرف و فعل اهل بیت را گوش دادن و مغایر آن فعالیت نکردن، از حالت این رزرو مسجد توفیق مشهد بیعت بود.[۴۰]
در کوفه ۱۲ هزار نفر بامسلم بن عقیل به نمایندگی از امام حسین(ع) بیعت کردند و برای ملازمت امام اعلام استعداد کردند.[۴۱] برخی تعداد بیعت کنندگان را ۱۸ هزار نفر[۴۲] و بعضا بیشتراز ۳۰ هزار نفر[۴۳] نیز نوشتهاند. بعضی از تاریخ پژوهان با ارزیابی وقایعی که درپی حضور مسلم در کوفه رویداد (به عنوان مثال غلبه آسوده و بیدردسر عبیدالله بن زیاد بر این شهر و ناکامی قیام مسلم) تعداد حقیقی وواقعی بیعت کنندگان با مسلم بن عقیل را بسیار کمتر از آنچه در منابع بیان شماره مسجد توفیق مشهد شده دانستهاند.
[۴۴] بعضا دیگر نیز با تقریب جمعیت آن فرصت شهر کوفه بر طبق احادیث تاریخی، مردان جنگی شهر کوفه را بیشتراز ۶۰ هزار نفر دانستهاند که بر این مبنا، تعداد بیعت کنندگان با مسلم، فقط یک سوم جمعیت جنگجوی کوفه بودهاند.[۴۵] به همین جهت در بررسی حالت تکان امام به کوفه، مایحتاج میباشد بهاین نکته دقت خواهد شد مردمی که در کوفه با مسلم بیعت نکرده بودند، تمامی از معارضان امام یا این که دوست داران امویان نبودهاند بلکه جمع کثیری از کمپانی دراین منازعه گوشه گرفته بودند؛ از این رو همین تعداد بیعت کنندگان برای برپایی قیامی در کوفه کافی بود و با متکی بودن به همین مورد بود که امام حسین(ع) با اخذ طومار مسلم، رهسپار کوفه مسجد طالقانی مشهد شد.[۴۶]
مسلم بن عقیل در ۱۱ ذیالقعده[۴۷] طومارای به امام حسین(ع) نوشت و خیلعظیم بیعت کنندگان را پذیرش کرد و امام را به کوفه دعوت کرد.[۴۸] متن طومار مسلم به امام حسین(ع) در منابع، با اختلاف نقل شدهاست. بر این پایه، ۱۲ هزار،[۴۹] ۱۸ هزار[۵۰] و حتیدر بعضی نیز به شایستگی کل عموم کوفه در طومار او اشاره گردیده است.[۵۱]
در امر دیگر آمارها رجوعنمایید به: رخداد عاشورا (از حیث داده های عددی)#در کوفه
ورود عبیدالله بن زیاد به کوفه
هنگام ورود مسلم به کوفه، حکم کننده این شهر نعمان بن بشیر بود که منابع تاریخی اورا شخصی قابل انعطاف خو و صلح طلب معرفی کردهاند.[۵۲] بر پایه ی بعضی احادیث نعمان دل خوشی از یزید نداشت.[۵۳] زمانی که خبر بیعت عموم با مسلم بن عقیل در کوفه پیچید، نعمان بن بشیر، عموم را توده کرد و آنهارا به غربت از تفرقه پیشنهاد کرد ولی اظهارکرد تا کسی با اینجانب مبارزه نکند، با وی نخواهم جنگید. وقتی که دوستداران حکومت اموی بهاین نحوه نعمان اعتراض کردند و اورا ضعیف خواندند، وی بیان کرد برای اینجانب این خوشتر از آن میباشد که کارکشته باشم ولی از امر خداوند قانون شکنی کنم.[۵۴] علاقه مندان و عاملان یزید، برای مثال قدمت بن سعد و محمد بن اشعث کندی طومارای به یزید نوشتند و به وی گزارش دادند که درحالتی که کوفه را می خواهی، عجله کن که حکم کننده فعلی کوفه، نعمان بن بشیر، ضعیف میباشد یا این که خویش را به ناتوانی زده میباشد.[۵۵] به همین جهت یزید، عبیدالله بن زیاد را که در آن هنگام حکم کننده بصره بود، به حکومت کوفه نیز منصوب کرد.[۵۶] سازه بر عهد و پیمان مورخین معاویه علاوه بر وصیتی که نزد غلام وی بود و بعد ها به یزید داده شد، ابن زیاد را برای رویارویی با کودتا احتمالی گزینش کرده بود.[۵۷]
نوشتهعلمیٔ اساسی: عبیدالله بن زیاد
عبیدالله بن زیاد و نیز پدرش زیاد بن ابیه سوابق خشنی نزد عموم داشتند. خلفای قبلی غالبا برای سرکوب برخی کودتاها از این بستگان به کار گیری میکردند. تا قبل از این عبیدالله کودتا خوارج را در بصره به نحو بسیار خشونت توشه و شگفتآوری سرکوب کرده بود.[۵۸] با ورود وی به کوفه به حیث میرسد که اوضاع و احوال به ناگه علیه مسلم بن عقیل رجوع و بخش اعظمی از عموم کوفه که قصد قیام علیه حکومت یزید را داشتند، از خوف جان، متفرق شدند.[مستلزم منبع]
عبیدالله بعداز ورود به کوفه به جستجوی لینک یافتگان با مسلم بن عقیل پرداخت و سران قبایل را انذار کرد که هویت بیعت کنندگان از قوم و قبیله خویش را در مشت وی قرار دهند و یا این که دارای مسئولیت شوند که کسی از فامیل وی، مخالفت امویان نخواهد کرد وگرنه خونشان را خواهد سرازیر شد و اموالشان را مصادره خواهد کرد.[۵۹]
با داخل شدن عبیدالله بن زیاد به کوفه، و پخش خبر تهدید ها و اقدامات وی، فضای کوفه نا امن گردیده بود و مسلم بن عقیل برای نگهداری امنیت خویش، از منزل مختار بیرون شد و به منزل هانی بن عروه از بزرگان کوفه رفت و از وی خواست تا به وی نگهبانی دهد.[۶۰] هانی بن عروه با اینکه از خطر تایید این مسئولیت نگران بود، به مسلم حمایت اعطا کرد و از آن پس، شیعه ها برای دیدار با مسلم به منزل هانی میرفتند.[۶۱]
مسلم در کوفه
مسلم در ۵ شوال به کوفه رسید[۳۶] و در منزل مختار بن ابی عبید ثقفی،[۳۷] و بنابر بعضی احادیث در منزل مسلم بن عوسجه سکنی گزید.[۳۸] شیعهها به محل اقامت مسلم رفت و آمد میکردند و مسلم طومار امام حسین(ع) را برای آن ها آدرس مسجد توفیق مشهد می خواند.[۳۹]
بیعت کوفیان با مسلم
مسلم بعداز اقامت در کوفه استارت به به دست آوردن بیعت برای امام حسین(ع)کرد. دعوت به کتاب پروردگار، سنت پیامبر الله، جهاد با ظالمین، امان از مستضعفین، امداد به محرومین، تقسیم عادلانه مال عموم، کمک اهل بیت، صلح با اشخاصی کهاین اشخاص با وی صلح نمایند و مبارزه با اشخاصی که اینها با وی بجنگند، حرف و فعل اهل بیت را گوش دادن و مغایر آن فعالیت نکردن، از حالت این رزرو مسجد توفیق مشهد بیعت بود.[۴۰]
در کوفه ۱۲ هزار نفر بامسلم بن عقیل به نمایندگی از امام حسین(ع) بیعت کردند و برای ملازمت امام اعلام استعداد کردند.[۴۱] برخی تعداد بیعت کنندگان را ۱۸ هزار نفر[۴۲] و بعضا بیشتراز ۳۰ هزار نفر[۴۳] نیز نوشتهاند. بعضی از تاریخ پژوهان با ارزیابی وقایعی که درپی حضور مسلم در کوفه رویداد (به عنوان مثال غلبه آسوده و بیدردسر عبیدالله بن زیاد بر این شهر و ناکامی قیام مسلم) تعداد حقیقی وواقعی بیعت کنندگان با مسلم بن عقیل را بسیار کمتر از آنچه در منابع بیان شماره مسجد توفیق مشهد شده دانستهاند.
[۴۴] بعضا دیگر نیز با تقریب جمعیت آن فرصت شهر کوفه بر طبق احادیث تاریخی، مردان جنگی شهر کوفه را بیشتراز ۶۰ هزار نفر دانستهاند که بر این مبنا، تعداد بیعت کنندگان با مسلم، فقط یک سوم جمعیت جنگجوی کوفه بودهاند.[۴۵] به همین جهت در بررسی حالت تکان امام به کوفه، مایحتاج میباشد بهاین نکته دقت خواهد شد مردمی که در کوفه با مسلم بیعت نکرده بودند، تمامی از معارضان امام یا این که دوست داران امویان نبودهاند بلکه جمع کثیری از کمپانی دراین منازعه گوشه گرفته بودند؛ از این رو همین تعداد بیعت کنندگان برای برپایی قیامی در کوفه کافی بود و با متکی بودن به همین مورد بود که امام حسین(ع) با اخذ طومار مسلم، رهسپار کوفه مسجد طالقانی مشهد شد.[۴۶]
مسلم بن عقیل در ۱۱ ذیالقعده[۴۷] طومارای به امام حسین(ع) نوشت و خیلعظیم بیعت کنندگان را پذیرش کرد و امام را به کوفه دعوت کرد.[۴۸] متن طومار مسلم به امام حسین(ع) در منابع، با اختلاف نقل شدهاست. بر این پایه، ۱۲ هزار،[۴۹] ۱۸ هزار[۵۰] و حتیدر بعضی نیز به شایستگی کل عموم کوفه در طومار او اشاره گردیده است.[۵۱]
در امر دیگر آمارها رجوعنمایید به: رخداد عاشورا (از حیث داده های عددی)#در کوفه
ورود عبیدالله بن زیاد به کوفه
هنگام ورود مسلم به کوفه، حکم کننده این شهر نعمان بن بشیر بود که منابع تاریخی اورا شخصی قابل انعطاف خو و صلح طلب معرفی کردهاند.[۵۲] بر پایه ی بعضی احادیث نعمان دل خوشی از یزید نداشت.[۵۳] زمانی که خبر بیعت عموم با مسلم بن عقیل در کوفه پیچید، نعمان بن بشیر، عموم را توده کرد و آنهارا به غربت از تفرقه پیشنهاد کرد ولی اظهارکرد تا کسی با اینجانب مبارزه نکند، با وی نخواهم جنگید. وقتی که دوستداران حکومت اموی بهاین نحوه نعمان اعتراض کردند و اورا ضعیف خواندند، وی بیان کرد برای اینجانب این خوشتر از آن میباشد که کارکشته باشم ولی از امر خداوند قانون شکنی کنم.[۵۴] علاقه مندان و عاملان یزید، برای مثال قدمت بن سعد و محمد بن اشعث کندی طومارای به یزید نوشتند و به وی گزارش دادند که درحالتی که کوفه را می خواهی، عجله کن که حکم کننده فعلی کوفه، نعمان بن بشیر، ضعیف میباشد یا این که خویش را به ناتوانی زده میباشد.[۵۵] به همین جهت یزید، عبیدالله بن زیاد را که در آن هنگام حکم کننده بصره بود، به حکومت کوفه نیز منصوب کرد.[۵۶] سازه بر عهد و پیمان مورخین معاویه علاوه بر وصیتی که نزد غلام وی بود و بعد ها به یزید داده شد، ابن زیاد را برای رویارویی با کودتا احتمالی گزینش کرده بود.[۵۷]
نوشتهعلمیٔ اساسی: عبیدالله بن زیاد
عبیدالله بن زیاد و نیز پدرش زیاد بن ابیه سوابق خشنی نزد عموم داشتند. خلفای قبلی غالبا برای سرکوب برخی کودتاها از این بستگان به کار گیری میکردند. تا قبل از این عبیدالله کودتا خوارج را در بصره به نحو بسیار خشونت توشه و شگفتآوری سرکوب کرده بود.[۵۸] با ورود وی به کوفه به حیث میرسد که اوضاع و احوال به ناگه علیه مسلم بن عقیل رجوع و بخش اعظمی از عموم کوفه که قصد قیام علیه حکومت یزید را داشتند، از خوف جان، متفرق شدند.[مستلزم منبع]
عبیدالله بعداز ورود به کوفه به جستجوی لینک یافتگان با مسلم بن عقیل پرداخت و سران قبایل را انذار کرد که هویت بیعت کنندگان از قوم و قبیله خویش را در مشت وی قرار دهند و یا این که دارای مسئولیت شوند که کسی از فامیل وی، مخالفت امویان نخواهد کرد وگرنه خونشان را خواهد سرازیر شد و اموالشان را مصادره خواهد کرد.[۵۹]
با داخل شدن عبیدالله بن زیاد به کوفه، و پخش خبر تهدید ها و اقدامات وی، فضای کوفه نا امن گردیده بود و مسلم بن عقیل برای نگهداری امنیت خویش، از منزل مختار بیرون شد و به منزل هانی بن عروه از بزرگان کوفه رفت و از وی خواست تا به وی نگهبانی دهد.[۶۰] هانی بن عروه با اینکه از خطر تایید این مسئولیت نگران بود، به مسلم حمایت اعطا کرد و از آن پس، شیعه ها برای دیدار با مسلم به منزل هانی میرفتند.[۶۱]

مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی