رحیم ارباب
رحیم ارباب (۱۲۵۹ - ۱۳۵۵ش)، معروف به حاج آقا رحیم ارباب، از فقیهان مقیم اصفهان. وی طلبه ملا محمد کاشی، سید محمدباقر درچهای و جهانگیرخان قشقایی بود و مانند معلم خویش، عمامه بر راز نمیگذاشت. رحیم ارباب در فقه و اصول، هیئت و ریاضی، فلسفه و صحبت، و عرفان علم آموزی کرده بود و از واپسین دانشوران مدرسه فلسفی اصفهان بهشمار می رفت. او در حدود یک قرن قدمت کرد و در تخت فولاد اصفهان آدرس مسجد توفیق مشهد دفن شد.
معاش
رحیم ارباب در سال ۱۲۹۷ قمری در روستای چرمهین در حومه اصفهان دیده به جهان گشود.[۱] اجداد وی از اعیان و بزرگان حوزه خویش بودند و از این رو به ارباب آوازه داشتند.[۲] بابا رحیم، حاج علی هواخواهی، مشهور به حاجی آقا، خویش اهل فضل و ادب و شعر و متانت بود و در شعر تخلص لنگر داشت و با عمان سامانی معاشر رزرو مسجد توفیق مشهد بود.[۳]
حاج آقا رحیم ارباب تا انتها قدمت در اصفهان زیست و دو توشه تزویج کرد. بعد از فوت همسر اولش، با خواهر میرزا عباس خان شیفته (شعر سرا دارای شهرت اصفهان) تزویج کرد و تا انتها قدمت با وی به رمز موفقیت. حاج آقا رحیم ارباب از هیچکدام از همسرانش مالک فرزند شماره مسجد توفیق مشهد نشد.[۴]
رحیم ارباب روز عید غدیر، ۱۸ ذیالحجه ۱۳۹۶ق (۱۹ آذر ۱۳۵۵ش) درگذشت و پیکرش در تخت فولاد اصفهان مجاورت توکل ملک به خاک امانت شد.[۵][یادداشت ۱]
حیات علمی
رحیم ارباب، ادبیات فارسی و صرف و نحو را در کودکی، نزد ملا محمدهادی همامی در روستای چرمهین خواند.[۶] بعداز کوچ خانوادگی به اصفهان، سایر مقدمات و سطح های را نزد میرزا بدیع دربامامی (درگذشته ۱۳۱۸ق)، اصول فقه را نزد آیتالله سید محمدباقر درچهای (درگذشته ۱۳۴۲ق) و بیرون فقه و اصول را نزد سید ابوالقاسم دهکردی و حاج آقا منیر احمدآبادی فراگرفت. فلسفه، هیئت و ریاضی ها قدیم را نزد جهانگیرخان قشقایی و آخوند ملا محمد کاشی مسجد طالقانی مشهد آموخت.[۷]
اساتید
حاج آقا رحیم ارباب، جز یک سری مسافرت زیارتی، آحاد قدمت خویش را در اصفهان و در درحال حاضر علم آموزی و درس دادن علم ها اسلامی طی کرد.[۸] مهم ترین اساتید وی در اصفهان عبارتند از:
میرزا بدیع دربامامی
سید محمدباقر درچهای
سید ابوالقاسم دهکردی
ملا محمد کاشانی دارای شهرت به آخوند کاشی
میرزا جهانگیرخان قشقایی
حاج آقا منیر احمدآبادی بروجردی
آقا سید محمود کلیشادی.[۹]
شاگردان
رحیم ارباب، شاگردان فراوانی داشت و اکثری از رخهای دارای اسم و رسم در انقلاب اسلامی کشورایران در ۱۳۵۷ش، از شاگردان وی بودهاند. بعضی از شاگردان وی عبارتند از:
نعمت الله صالحی نجفآبادی
محمدعلی مدرس حبیبآبادی
سید حسین معلم هاشمی
سید مصطفی بهشتینژاد
سید محمد حسینی بهشتی
محمد مفتح
مرتضی مطهری
حاج سید محمدرضا خراسانی
ملاهاشم جنتی (بابا احمد جنتی)
حاج آقا مهدی امام
ناصری اصفهانی (بابا محمدعلی ناصری)
حسینعلی راشد
مرتضی شمس اردکانی
جلال الدین همایی
سید محمد مبارکهای.[۱۰]
نظرها فقاهتی
حاج آقا رحیم ارباب به تبعیت از معلم خویش جهانگیرخان قشقایی، خرقه معمولی می پوشید و تنها برای نماز عمامه بر رمز میگذاشت.
برخی نظرها فقاهتی حاج آقا رحیم ارباب، مخالف با فتوای اکثری از فقیهان بوده میباشد.[۱۱] بعضا از این مفاد عبارتند از:
وی معتقد به وجوب عینی نماز آدینه حتیدر بعد از ظهر غایب بودن بود و تا اواخر قدمت هم آن را ادا میکرد.[۱۲]
ارث بردن زن از مجموع میزان دارایی شوهر، حتی از زمین.
عصمت اهل کتاب
عدم تخصیص زکات به مفاد خیرگانه
بایستگی پرداخت سهم امام به سادات
کفایت غسل از وضو[۱۳]
رحیم ارباب
رحیم ارباب (۱۲۵۹ - ۱۳۵۵ش)، معروف به حاج آقا رحیم ارباب، از فقیهان مقیم اصفهان. وی طلبه ملا محمد کاشی، سید محمدباقر درچهای و جهانگیرخان قشقایی بود و مانند معلم خویش، عمامه بر راز نمیگذاشت. رحیم ارباب در فقه و اصول، هیئت و ریاضی، فلسفه و صحبت، و عرفان علم آموزی کرده بود و از واپسین دانشوران مدرسه فلسفی اصفهان بهشمار می رفت. او در حدود یک قرن قدمت کرد و در تخت فولاد اصفهان آدرس مسجد توفیق مشهد دفن شد.
معاش
رحیم ارباب در سال ۱۲۹۷ قمری در روستای چرمهین در حومه اصفهان دیده به جهان گشود.[۱] اجداد وی از اعیان و بزرگان حوزه خویش بودند و از این رو به ارباب آوازه داشتند.[۲] بابا رحیم، حاج علی هواخواهی، مشهور به حاجی آقا، خویش اهل فضل و ادب و شعر و متانت بود و در شعر تخلص لنگر داشت و با عمان سامانی معاشر رزرو مسجد توفیق مشهد بود.[۳]
حاج آقا رحیم ارباب تا انتها قدمت در اصفهان زیست و دو توشه تزویج کرد. بعد از فوت همسر اولش، با خواهر میرزا عباس خان شیفته (شعر سرا دارای شهرت اصفهان) تزویج کرد و تا انتها قدمت با وی به رمز موفقیت. حاج آقا رحیم ارباب از هیچکدام از همسرانش مالک فرزند شماره مسجد توفیق مشهد نشد.[۴]
رحیم ارباب روز عید غدیر، ۱۸ ذیالحجه ۱۳۹۶ق (۱۹ آذر ۱۳۵۵ش) درگذشت و پیکرش در تخت فولاد اصفهان مجاورت توکل ملک به خاک امانت شد.[۵][یادداشت ۱]
حیات علمی
رحیم ارباب، ادبیات فارسی و صرف و نحو را در کودکی، نزد ملا محمدهادی همامی در روستای چرمهین خواند.[۶] بعداز کوچ خانوادگی به اصفهان، سایر مقدمات و سطح های را نزد میرزا بدیع دربامامی (درگذشته ۱۳۱۸ق)، اصول فقه را نزد آیتالله سید محمدباقر درچهای (درگذشته ۱۳۴۲ق) و بیرون فقه و اصول را نزد سید ابوالقاسم دهکردی و حاج آقا منیر احمدآبادی فراگرفت. فلسفه، هیئت و ریاضی ها قدیم را نزد جهانگیرخان قشقایی و آخوند ملا محمد کاشی مسجد طالقانی مشهد آموخت.[۷]
اساتید
حاج آقا رحیم ارباب، جز یک سری مسافرت زیارتی، آحاد قدمت خویش را در اصفهان و در درحال حاضر علم آموزی و درس دادن علم ها اسلامی طی کرد.[۸] مهم ترین اساتید وی در اصفهان عبارتند از:
میرزا بدیع دربامامی
سید محمدباقر درچهای
سید ابوالقاسم دهکردی
ملا محمد کاشانی دارای شهرت به آخوند کاشی
میرزا جهانگیرخان قشقایی
حاج آقا منیر احمدآبادی بروجردی
آقا سید محمود کلیشادی.[۹]
شاگردان
رحیم ارباب، شاگردان فراوانی داشت و اکثری از رخهای دارای اسم و رسم در انقلاب اسلامی کشورایران در ۱۳۵۷ش، از شاگردان وی بودهاند. بعضی از شاگردان وی عبارتند از:
نعمت الله صالحی نجفآبادی
محمدعلی مدرس حبیبآبادی
سید حسین معلم هاشمی
سید مصطفی بهشتینژاد
سید محمد حسینی بهشتی
محمد مفتح
مرتضی مطهری
حاج سید محمدرضا خراسانی
ملاهاشم جنتی (بابا احمد جنتی)
حاج آقا مهدی امام
ناصری اصفهانی (بابا محمدعلی ناصری)
حسینعلی راشد
مرتضی شمس اردکانی
جلال الدین همایی
سید محمد مبارکهای.[۱۰]
نظرها فقاهتی
حاج آقا رحیم ارباب به تبعیت از معلم خویش جهانگیرخان قشقایی، خرقه معمولی می پوشید و تنها برای نماز عمامه بر رمز میگذاشت.
برخی نظرها فقاهتی حاج آقا رحیم ارباب، مخالف با فتوای اکثری از فقیهان بوده میباشد.[۱۱] بعضا از این مفاد عبارتند از:
وی معتقد به وجوب عینی نماز آدینه حتیدر بعد از ظهر غایب بودن بود و تا اواخر قدمت هم آن را ادا میکرد.[۱۲]
ارث بردن زن از مجموع میزان دارایی شوهر، حتی از زمین.
عصمت اهل کتاب
عدم تخصیص زکات به مفاد خیرگانه
بایستگی پرداخت سهم امام به سادات
کفایت غسل از وضو[۱۳]
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی