در آیین اسلام برای تشخیص آنچه که بر بشر در طی ها و جای های آدرس مسجد توفیق مشهد متفاوت واجب و فرض میباشد، دو وسیله و ابزار رقم خورده میباشد که مراجعه به آن ها و به کارگیری ی درست و صحیح از آنان میتواند آدم را به سوی مسیر صحیح هدایت نماید. از آیه ها قرآن استعمال میشود که بعداز ایمان به پروردگار، کار پارسا، وسیله ی تکامل نفس و تقرب به آفریدگار و نیل به درجات خوب انسانیت و معاش منزه و پاکیزه اخروی میباشد.
واجب در لغت به معنای ما یحتاج و اثبات میباشد[1] و فرض و فریضه رزرو مسجد توفیق مشهد به معنای اندازه ی معلوم و موردنیاز میباشد.[2] در اصطلاح نیز هر چیزی که معبود به آن دستور فرموده به نحوی که در بجا آوردنش اجر و در ترکش وعده ی عذاب داده باشد آن را فریضه و واجب گویند.[3]
مداقه اجرا واجبات در قرآن
«و هر کس آفریدگار و پیامبرش را اطاعت نماید، (در روز رستاخیز) همنشین شماره مسجد توفیق مشهد افرادی خواهد بود که آفریدگار، نعمت خویش را بر آنها کل کرده از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان و آنان رفیق های نیکی میباشند»[4] این آیه در ذکر جايگاه ی بی نقص از اهل ایمان و تقوی میباشد افرادی که در جایگاه اطاعت خداوند و تبعیت از حکم و دستور رسول اسلام برآیند و در نظریه و خلق و خوی نیکو استقامت داشته و شائبه تخلّف در آنها نباشد در تاثیر کوشش و سعی به سکو بی نقص از ایمان نائل گردیده و ملحق به پیامبران خواهند بود.[5] «و کسی که اطاعت پروردگار و رسولش نماید، به رستگاری (و موفقیت) عظیمی دست یافته میباشد!»[6] این گزاره وعده ای میباشد به افرادی که همگی انجام پارسا را بجا آورند و از همگی گناهان اجتناب نمایند؛ زیرا فوز گسترده را مترتب بر طاعت خداوند و پیامبر نموده است. مساله اطاعت معبود و نبی، سخن کاملی میباشد که کلیه احکام دیرین از واجبات و محرمات را دربرگیرنده میگردد.[7]
اهمیّت اعمال فرائض در روایات
امام راستگو (ع) فرمود: «آفریدگار میفرماید هیچ عبد ای نمی تواند محبت من را به خویش جلب نماید مگر اینکه واجبات من را دوست داشته باشد و به آن شغل نماید.»[8] پرنور میباشد هر کس بخواهد حیث فرد دیگری را به خویش جلب نماید، باید به مراد های وی اهمیّت داده، و همّت خود را مصروف اجابت مراد های او نماید. ولی در دوستی با دیگر آدم ها این خطر نیز وجود دارااست که مراد های آن ها در تعارض با منظور های فرد باشد، ولی در دوستی با آفریننده هستی که هرچه قرار داده در جهت آسایش آدم هاست، این مخاطرات نیز نیست و آنچه که وی از مخلوق اش میخواهد، جملگی گزینه تأیید عقل سلیم میباشد و آسایش دو گیتی را برای انسانی که خواهان جلب محبّت خداست، دربر داراست. امام علی (ع) میفرماید: «بشتابید به سوی عبادت ها و سبقت بگیرید به ایفا انجام با تقوا؛ پس در شرایطیکه کوتاهی از سوی شما شکل گیرد، بپرهیزید از این که در اعمال واجبات کوتاهی فرمائید.»[9] دراین داستان حضرت علی (ع) واجبات الهی را خط قرمزرنگ کوتاهی های بشر معرّفی میدارد و کلام آن حضرت این میباشد که در حالتیکه کوتاهی هم شکل میگیرد نهایتش مستحبات میباشد البته در واجبات دیگر مکان هیچ کوتاهی و معدود کاری وجود ندارد.[10]
مقام فرائض و واجبات در بین اجرا پارسا
از نشانهها قرآن به کار گیری می گردد که پس از ایمان به پروردگار، کار باتقوا، وسیله ی تکامل نفس و تقرب به آفریدگار و نیل به درجات خوب انسانیت و معاش منزه و پاکیزه اخروی میباشد. «هر که عمل سزاوار ای اعمال دهد، خواه مرد باشد یا این که زن، در حالی که مؤمن میباشد، اورا به حیاتی منزه زنده میداریم و مشوق آن ها را به شایسته ترین اعمالی که اجرا می دادند، خوا هیم اعطا کرد.»[11] هدف از کار باتقوا، عملی میباشد که در شرع تحت عنوان واجب یا این که مستحب معرفی گردیدهاست و سالک از روش ایفا آن میتواند سیر و سلوک نماید و به منزلت قرب نائل خواهد شد. فقط رویه همین میباشد و هر منش دیگری بی راهه میباشد و سالک را به مقصد نمی رساند. سالک می بایست به طور کامل فرمانبردار شرع باشد و برای سیر و سلوک جز منش شرع شیوه دیگری را طی نکند. البته آنکس که میخواهد رضایت سازنده را جلب نماید در رتبه ی نخستین بایستی عملکرد نماید واجبات و فرائض فقاهتی را صحیح بر پایه ی ضوابط شرع جاری ساختن دهد که با رخنه فرائض و واجبات نمی قدرت به مقامات بهتر نائل گشت، گرچه در اجرا مستحبات و ذکرها و اوراد کوشا و سخت کوش باشد.[12] از این رو توصیه فرستاده پروردگار ص به امیرمومنان (ع) این میباشد: «ای علی! هر گاه دیدی عموم به مستحبّات اشتغال داراهستند تو به بدون نقص ساختن واجبات بپرداز»[13]و امیر مومنان علی (ع) نیز فرمود: «مستحبات، موجب قربت بندگان به معبود نمیشود هنگامی که به واجبات زیان برساند.»[14]
مداقه تشخیص واجب در هر فرصت
حضرت امام سجاد (ع) میفرماید: «تعجب میکنم از هر کس در جستجوی علم آموزی فضیلت میباشد، البته از جاری ساختن فرائض واجب کوتاهی می نماید و اینگونه آدمی از معرفت واقعیت دستور و از تشخیص وظیفه خویش محروم بوده، واقعیت را مدل و حقیر شمرده و غفلت نموده است از آنچه خدا متعال اورا برای آن ساخته و از او آن را مراد میباشد.»[15] تشخیص وظیفه از کارها بسیار اساسی میباشد بطوری که سالکین شغل کرده و متدینین پرنور ضمیر و حتی آنها که دارنده مکاشفه میباشند از تشخیص این فرمان اصلی عاجز بوده و دراین مرحله انحرافات و گمراهی هایی پیدا می نمایند.
یک کدام از وظیفه اش حصول و تأمین زندگی خویش و عائله میباشد و از این جهت تسامح می ورزد. دیگری وظیفه اش علم آموزی دانش به فرائض و آداب و سنن میباشد اما مدل می شمارد. یکیاز دیگر مکلف میباشد که غایت اهتمام به واجبات و محرمات داشته باشد البته به کارها غیر مورد نیاز و شغل های مستحبی میپردازد. آن یکیاز نماز نمی خواند، و دم از دینداری میزند. یا این که روزه نمی گیرد و از خاصیت ها روزه سخن می نماید یا این که به کتاب و سنت شغل نکرده و به سخن خداوند و پیغمبر گوش نمی دهد و خویش را فقیه به واقعیت تصور می نماید. یا این که اهل دانش و علم را مضحک کرده و عقل و عامل را خرد شمرده و به حرف هر مدعا دروغگو تسلیم میگردد، یا این که مرتکب صدها حیله و جنایت و بی انصافی و ربا خواری و ظلم و لاف و خیانت و تزویر و افترا و غایب بودن و بدگویی میگردد و در صف اولیه جماعت جا میگیرد. أغلب عموم متدین در جایگاه تشخیص وظیفه در گیر غلط و انحراف میگردند و چه بسیار به خیال بجا آوردن امری مستحب، رخنه تکلیف واجب می نمایند؛ یعنی آن اندازه که به کارها مستحبی و یا این که مرسوم و عرفی و متداول مداقه میدهند، به وظائف و فرائض موردنیاز خویش اهتمام ندارند
در آیین اسلام برای تشخیص آنچه که بر بشر در طی ها و جای های آدرس مسجد توفیق مشهد متفاوت واجب و فرض میباشد، دو وسیله و ابزار رقم خورده میباشد که مراجعه به آن ها و به کارگیری ی درست و صحیح از آنان میتواند آدم را به سوی مسیر صحیح هدایت نماید. از آیه ها قرآن استعمال میشود که بعداز ایمان به پروردگار، کار پارسا، وسیله ی تکامل نفس و تقرب به آفریدگار و نیل به درجات خوب انسانیت و معاش منزه و پاکیزه اخروی میباشد.
واجب در لغت به معنای ما یحتاج و اثبات میباشد[1] و فرض و فریضه رزرو مسجد توفیق مشهد به معنای اندازه ی معلوم و موردنیاز میباشد.[2] در اصطلاح نیز هر چیزی که معبود به آن دستور فرموده به نحوی که در بجا آوردنش اجر و در ترکش وعده ی عذاب داده باشد آن را فریضه و واجب گویند.[3]
مداقه اجرا واجبات در قرآن
«و هر کس آفریدگار و پیامبرش را اطاعت نماید، (در روز رستاخیز) همنشین شماره مسجد توفیق مشهد افرادی خواهد بود که آفریدگار، نعمت خویش را بر آنها کل کرده از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان و آنان رفیق های نیکی میباشند»[4] این آیه در ذکر جايگاه ی بی نقص از اهل ایمان و تقوی میباشد افرادی که در جایگاه اطاعت خداوند و تبعیت از حکم و دستور رسول اسلام برآیند و در نظریه و خلق و خوی نیکو استقامت داشته و شائبه تخلّف در آنها نباشد در تاثیر کوشش و سعی به سکو بی نقص از ایمان نائل گردیده و ملحق به پیامبران خواهند بود.[5] «و کسی که اطاعت پروردگار و رسولش نماید، به رستگاری (و موفقیت) عظیمی دست یافته میباشد!»[6] این گزاره وعده ای میباشد به افرادی که همگی انجام پارسا را بجا آورند و از همگی گناهان اجتناب نمایند؛ زیرا فوز گسترده را مترتب بر طاعت خداوند و پیامبر نموده است. مساله اطاعت معبود و نبی، سخن کاملی میباشد که کلیه احکام دیرین از واجبات و محرمات را دربرگیرنده میگردد.[7]
اهمیّت اعمال فرائض در روایات
امام راستگو (ع) فرمود: «آفریدگار میفرماید هیچ عبد ای نمی تواند محبت من را به خویش جلب نماید مگر اینکه واجبات من را دوست داشته باشد و به آن شغل نماید.»[8] پرنور میباشد هر کس بخواهد حیث فرد دیگری را به خویش جلب نماید، باید به مراد های وی اهمیّت داده، و همّت خود را مصروف اجابت مراد های او نماید. ولی در دوستی با دیگر آدم ها این خطر نیز وجود دارااست که مراد های آن ها در تعارض با منظور های فرد باشد، ولی در دوستی با آفریننده هستی که هرچه قرار داده در جهت آسایش آدم هاست، این مخاطرات نیز نیست و آنچه که وی از مخلوق اش میخواهد، جملگی گزینه تأیید عقل سلیم میباشد و آسایش دو گیتی را برای انسانی که خواهان جلب محبّت خداست، دربر داراست. امام علی (ع) میفرماید: «بشتابید به سوی عبادت ها و سبقت بگیرید به ایفا انجام با تقوا؛ پس در شرایطیکه کوتاهی از سوی شما شکل گیرد، بپرهیزید از این که در اعمال واجبات کوتاهی فرمائید.»[9] دراین داستان حضرت علی (ع) واجبات الهی را خط قرمزرنگ کوتاهی های بشر معرّفی میدارد و کلام آن حضرت این میباشد که در حالتیکه کوتاهی هم شکل میگیرد نهایتش مستحبات میباشد البته در واجبات دیگر مکان هیچ کوتاهی و معدود کاری وجود ندارد.[10]
مقام فرائض و واجبات در بین اجرا پارسا
از نشانهها قرآن به کار گیری می گردد که پس از ایمان به پروردگار، کار باتقوا، وسیله ی تکامل نفس و تقرب به آفریدگار و نیل به درجات خوب انسانیت و معاش منزه و پاکیزه اخروی میباشد. «هر که عمل سزاوار ای اعمال دهد، خواه مرد باشد یا این که زن، در حالی که مؤمن میباشد، اورا به حیاتی منزه زنده میداریم و مشوق آن ها را به شایسته ترین اعمالی که اجرا می دادند، خوا هیم اعطا کرد.»[11] هدف از کار باتقوا، عملی میباشد که در شرع تحت عنوان واجب یا این که مستحب معرفی گردیدهاست و سالک از روش ایفا آن میتواند سیر و سلوک نماید و به منزلت قرب نائل خواهد شد. فقط رویه همین میباشد و هر منش دیگری بی راهه میباشد و سالک را به مقصد نمی رساند. سالک می بایست به طور کامل فرمانبردار شرع باشد و برای سیر و سلوک جز منش شرع شیوه دیگری را طی نکند. البته آنکس که میخواهد رضایت سازنده را جلب نماید در رتبه ی نخستین بایستی عملکرد نماید واجبات و فرائض فقاهتی را صحیح بر پایه ی ضوابط شرع جاری ساختن دهد که با رخنه فرائض و واجبات نمی قدرت به مقامات بهتر نائل گشت، گرچه در اجرا مستحبات و ذکرها و اوراد کوشا و سخت کوش باشد.[12] از این رو توصیه فرستاده پروردگار ص به امیرمومنان (ع) این میباشد: «ای علی! هر گاه دیدی عموم به مستحبّات اشتغال داراهستند تو به بدون نقص ساختن واجبات بپرداز»[13]و امیر مومنان علی (ع) نیز فرمود: «مستحبات، موجب قربت بندگان به معبود نمیشود هنگامی که به واجبات زیان برساند.»[14]
مداقه تشخیص واجب در هر فرصت
حضرت امام سجاد (ع) میفرماید: «تعجب میکنم از هر کس در جستجوی علم آموزی فضیلت میباشد، البته از جاری ساختن فرائض واجب کوتاهی می نماید و اینگونه آدمی از معرفت واقعیت دستور و از تشخیص وظیفه خویش محروم بوده، واقعیت را مدل و حقیر شمرده و غفلت نموده است از آنچه خدا متعال اورا برای آن ساخته و از او آن را مراد میباشد.»[15] تشخیص وظیفه از کارها بسیار اساسی میباشد بطوری که سالکین شغل کرده و متدینین پرنور ضمیر و حتی آنها که دارنده مکاشفه میباشند از تشخیص این فرمان اصلی عاجز بوده و دراین مرحله انحرافات و گمراهی هایی پیدا می نمایند.
یک کدام از وظیفه اش حصول و تأمین زندگی خویش و عائله میباشد و از این جهت تسامح می ورزد. دیگری وظیفه اش علم آموزی دانش به فرائض و آداب و سنن میباشد اما مدل می شمارد. یکیاز دیگر مکلف میباشد که غایت اهتمام به واجبات و محرمات داشته باشد البته به کارها غیر مورد نیاز و شغل های مستحبی میپردازد. آن یکیاز نماز نمی خواند، و دم از دینداری میزند. یا این که روزه نمی گیرد و از خاصیت ها روزه سخن می نماید یا این که به کتاب و سنت شغل نکرده و به سخن خداوند و پیغمبر گوش نمی دهد و خویش را فقیه به واقعیت تصور می نماید. یا این که اهل دانش و علم را مضحک کرده و عقل و عامل را خرد شمرده و به حرف هر مدعا دروغگو تسلیم میگردد، یا این که مرتکب صدها حیله و جنایت و بی انصافی و ربا خواری و ظلم و لاف و خیانت و تزویر و افترا و غایب بودن و بدگویی میگردد و در صف اولیه جماعت جا میگیرد. أغلب عموم متدین در جایگاه تشخیص وظیفه در گیر غلط و انحراف میگردند و چه بسیار به خیال بجا آوردن امری مستحب، رخنه تکلیف واجب می نمایند؛ یعنی آن اندازه که به کارها مستحبی و یا این که مرسوم و عرفی و متداول مداقه میدهند، به وظائف و فرائض موردنیاز خویش اهتمام ندارند
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی